a common reader

World Poetry Day 2012

· 21 March 2012 |  by Janantoon
· Published in: poëzie
· Tagged with: ·

Wij Vlamingen en Nederlanders vieren gedichtendag in januari, maar er bestaat ook een World Poetry Day, uitgeroepen door de Unesco en die valt op 21 maart. Van mij mag er elke week een gedichtendag zijn, zoals vrijdag visdag. Woensdag een gedicht als dessert.
Ter gelegenheid van een gedichtendag pleeg ik een gedicht te vertalen, althans te proberen. Vertalen duwt je met je neus op de woorden die er staan, en een vluchtige lezing is onmogelijk. Ook al ‘voel’ je het gedicht, als je gaat vertalen merk je pas wat er allemaal braak bleef liggen in dat ‘aanvoelen’.

Ik koos deze keer voor een sonnet uit Seeing Things van Seamus Heaney. Het is het laatste uit een serie van zeven sonnetten genoemd Glanmore Revisited. De rode draad is het terugkeren naar een oud familiaal(*) boerenerf en de herinneringen en gevoelens daarbij. Ook de restauratie- en aanpassingswerken grijpen de dichter aan.
Dit laatste sonnet gaat over het openbreken van een oud dak om er een dakraam in te steken. Heaney tekent mooi zijn weerstand en daarna het verrassende effect van het licht en de ruimte.

The Skylight

You were the one for skylights. I opposed
Cutting into the seasoned tongue-and-groove
Of pitch pine. I liked it low and closed,
Its claustrophobic, nest-up-in-the-roof
Effect. I liked the snuff-dry feeling,
The perfect, trunk-lid fit of the old ceiling.
Under there, it was all hutch and hatch.
The blue slates kept the heat like midnight thatch.

But when the slates came off, extravagant
Sky entered and held surprise wide open.
For days I felt an inhabitant
Of that house where the man sick of the palsy
Was lowered through the roof, had his sins forgiven,
Was healed, took up his bed and walked away.

Seamus Heaney

Het dakraam

Jij was helemaal voor dakramen. Ik tegen
het zagen in de vergroeide tong en groef
van grove den. Ik wou het laag en gesloten,
het claustrofobisch, nest-onder-het-dak
effect. Voor mij het poederdroge aanvoelen,
het perfect als een kofferdeksel passend plafond.
Daaronder was het al hoekjes en kantjes.
De blauwe leien hielden de warmte als eiderdons.

Maar toen de leien er af gingen, kwam extravagante
hemel binnen en opende wijd voor verwondering.
Dagenlang voelde ik mij een bewoner
van dat huis waar de verlamde man
door het dak werd neergelaten, zijn zonden vergeven,
geheeld was, zijn bed opnam en wegwandelde.

vertaling © Jan Mariën

Enkele opmerkingen bij de vertaling. Hutch and hatch vind je als uitdrukking in geen enkel woordenboek. Als je het googelt kom je bij dit gedicht terecht. Het klinkt goed en alsof het al vanouds bestaat, maar Heaney heeft het gesmeed. Hutch is een (konijnen)hok, een kooi, een hut of keet of krot en hatch een halfdeurtje, een luikgat, een dienluikje. Samen het beeld van een oude zolder met hokjes en deurtjes en luikjes, misschien voor de duiven.
Een ander vertaalprobleem was midnight thatch in de achtste regel. Letterlijk staat er: “De blauwe (dak)leien bewaarden de warmte zoals een middernacht strodak”. Middernacht strodak? Ook hier laten woordenboeken het afweten, maar als je googelt kom je terecht op sites die sportkleding verkopen. Warme anoraks met een soort fleece-vulling en die noemen ze daar Midnight Thatch. Nachtelijke warmte onder een strodak, zo voelt zo’n vestje aan. Ik heb niet geopteerd voor het overdekkende warme donsdek, maar voor eiderdons, een ouder woord dat past in de sfeer van een oude hoeve.

Het beeld uit het Evangelie volgens Marcus (2: 1-12) in het sextet vind ik heerlijk. Let op dat the man sick of the palsy in die lange zin eerst passief, als lijdend voorwerp optreedt, en na zijn heling actief zijn bed opneemt en weggaat.


(*) Nu ik Stepping Stones aan het lezen ben, kom ik te weten dat de Heaneys Glanmore (gelegen ten zuide van Dublin) konden huren van een vriendin en jaren later konden aankopen. Het ouderlijke huis lag steeds in Noord-Ierland.

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedin

Comments are closed.



boekenkast-1

boekenkast-2

boekenkast-3