a common reader

Tegen verkiezingen

· 14 November 2013 |  by Maarten
· Published in: FOCUS · politiek
·

David Van Reybrouck, Tegen verkiezingenTegen verkiezingen
David Van Reybrouck

Een goed essay inspireert, zet aan tot nadenken. En tegelijk is het kort en krachtig: het probeert een thesis te brengen zonder die tot in de puntjes uit te werken. Van Reybroucks Tegen verkiezingen is daar goed in geslaagd. Ik ben alvast enthousiast. Laat ik van mijn kant daarom een kleine bijdrage leveren om jou, lezer, aan te sporen dit interessante boekje ter hand te nemen.

Heb je je ook al geërgerd aan de gemediatiseerde verkiezingsgekte, die tegenwoordig al begint vlak na de pas afgelopen verkiezingen? En aan het feit dat politici meer en meer tijd spenderen aan het verschijnen in zo veel mogelijk media, in plaats van aan het besturen zelf? En aan alle aandacht die besteed wordt aan hóe ze er dan voorkomen? Heb je je ook al afgevraagd of die ene stem die je op vier jaar tijd als bijdrage levert aan onze democratie eigenlijk wel volstaat om de mening van “de doorsnee burger” over alle bestuursonderwerpen die in die vier jaar aan bod komen duidelijk te maken?

Dan zal je het alvast eens zijn met de analyse die Van Reybrouck in het eerste deel–“Symptomen”–van zijn boekje levert. Er volgt nog meer interessants, niet in het minst zijn “Diagnose” en “Pathogenese”.

Je wist natuurlijk al dat de democratie in het oude Athene onstaan is–demos/kratos, volk/heerschappij. Maar wist je ook dat die proto-democratie heel anders werkte dan de onze? De onze werkt door verkiezing van vertegenwoordigers (electoraal-representatief). Die van Athene werkte–en ze werkte inderdaad–door directe inspraak van gelote burgers (aleatorisch-participatief). En dat was géén uitzondering: doorheen de eeuwen hebben systemen met loting steeds de meest stabiele besturen voortgebracht. Bijvoorbeeld in Venetië werd er voor meer dan vijf zeer succesvolle eeuwen lang, tot Napoleon er binnenviel, met loting gewerkt.

Dan maak je dus, met mij, nu de verbazende conclusie dat in 2600 jaar ervaring met de democratie, de onze–met verkiezingen–met zijn amper 200 jaar nog niet veel voorstelt.

Verbaas je verder: wij beschouwen de Franse en de Amerikaanse als dé revoluties die ons democratie brachten. Maar als je het erop naleest, zouden de filosofische grondleggers van die revoluties, Montesquieu en Rousseau voorop, het hiermee absoluut oneens zijn. Zij zouden de stelsels die toen eind achttiende eeuw werden uitgebouwd niet democratisch noemen, maar juist aristocratisch. Een verkozen aristocratie weliswaar, niet meer een erfelijke, maar aristocratie desalniettemin. “De besten”, zij die het meest geschikt zijn, worden verkozen: de aristos.

Van Reybrouck vat het voorgaande in één zin samen: “We zijn onze democratie kapot aan het maken door haar te beperken tot verkiezingen, en dat terwijl verkiezingen nooit als democratisch instrument zijn bedacht.” Hij besluit zijn boekje daarom met “Remedies”. Dit vat ik vooral op als een aanzet om te beginnen dromen hoe we een betere democratie zouden kunnen opbouwen. Je hoeft het nog niet eens te zijn met de mogelijkheden die Van Reybrouck aanreikt, het zet wél tot nadenken.

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedin

Comments are closed.



boekenkast-1

boekenkast-2

boekenkast-3