a common reader

Eredoeken in geperst brokaat

November 27th, 2014  |  by  |  published in Boeken Janantoon | Comments Off on Eredoeken in geperst brokaat

Eredoeken in geperst brokaat

Tegen de twaalf zuilen in het koor van de Pieterskerk hingen vroeger beelden van de twaalf apostelen. Achter deze beelden bracht men erekleden aan. Deze waren niet van textiel of geschilderd, maar van geperst brokaat. Dit was een techniek die diende om de structuur van het kostbaar brokaat te imiteren. Daarvoor maakte men een elastische massa van warme bijenwas en hars, verstevigd met loodwit, lijnolie, krijt en lijm.

Bij toeval kwamen deze eredoeken in de negentiende eeuw aan het licht. Dit boek vertelt het verhaal van de oorsprong en techniek en tegelijk wordt een deel van de geschiedenis van de Pieterskerk belicht.

Thomas Mann, Jozef en zijn broers

November 26th, 2014  |  by  |  published in Boeken Janantoon | Comments Off on Thomas Mann, Jozef en zijn broers

Thomas Mann, Jozef en zijn broers

Thomas Mann beschouwde zijn monumentale hervertelling van het Bijbelverhaal van Jozef als zijn magnum opus. Hij schreef de vier delen — De verhalen van Jaäkob, De jonge Jozef, Jozef in Egypte en Jozef de Voorziener — als één verhaal. Tezamen vormen ze, in de woorden van Mann, ‘een mythologische roman’ over Jozef, de lievelingszoon van Jaäkob, die door zijn broers uit jaloezie aan een slavenhandelaar wordt verkocht. Hij komt in Egypte terecht, waar hij het vertrouwen van de farao weet te winnen en onderkoning wordt. Jaren later stuurt Jaäkob zijn andere zoons naar Egypte om graan te kopen, en daar buigen zij diep voor de onderkoning die met hen over de prijs onderhandelt. Tot hun ontzetting maakt deze zich bekend als de broer die zij eerder hadden verkocht. Zij verzoenen zich, waarna Jaäkob met zijn talrijke nakomelingen naar Egypte komt om zich te herenigen met zijn zoon.

Mann volgt het Bijbelverhaal op de voet, maar gebruikt zijn verbeeldingskracht om de gebeurtenissen te beschrijven alsof hij erbij is geweest. Hij tovert ons de wereld van aartsvaders en farao’s voor ogen, de oude beschavingen van Egypte, Mesopotamië en Palestina, en laat ons de mens in al zijn grootheid en kleinheid zien. Het resultaat is een briljante combinatie van humor, emotie, psychologisch inzicht en epische grandeur.

Joseph und seine Brüder verscheen tussen 1933 en 1943, toen Manns vaderland Duitsland in de greep van de nazi’s was. Met dit mythische verhaal uit de joods-christelijke traditie wilde hij een alternatief bieden voor de totalitaire mythologie waarmee de nazi’s hun mensbeeld van Übermensch en Untermensch legitimeerden. Lezer, wil hij zeggen, er is hoop voor de mensheid, want wat de mens ook overkomt, hij is in staat tot berouw en vergeving.

Douwe Draaisma, Ontregelde geesten

November 26th, 2014  |  by  |  published in Boeken Janantoon | Comments Off on Douwe Draaisma, Ontregelde geesten

Douwe Draaisma, Ontregelde geesten

Psychiaters en neurologen eren hun vakgenoten door vernoeming. Alois Alzheimer, James Parkinson, Sergei Korsakov, Georges Gilles de la Tourette, Hans Asperger: ze zijn van mensen van vlees en bloed veranderd in namen die nu verwijzen naar een ziekte, een syndroom, een autistische aandoening. Daarbij leverden ze hun voornaam in en al snel ook de rest: de herinnering aan hun leven en de omstandigheden van hun ontdekkingen.
Douwe Draaisma reconstrueert de levens van dertien ‘namen’ uit de wetenschap van hersenen en geest. Wat hebben ze precies ontdekt? Wie waren hun patiënten? Artsen als Parkinson, Alzheimer, Korsakov en Asperger, maar ook minder bekende psychiaters als Capgras of Clérambault hadden een talent dat aan Oliver Sacks doet denken: schrijvend aan hun ziektegeschiedenissen konden ze een patiënt laten opstaan van papier. Als je hun werk leest merk je dat ze je geheugen binnenwandelen en daar niet meer uit vertrekken.
Ontregelde geesten geeft een verrassend en tegelijk ontroerend beeld van de recente geschiedenis van het hersenonderzoek. De geschiedenissen van syndromen als van Asperger, Bonnet, Korsakov, Clérambault, Gilles de la Tourette, en Capgras, van de ziekten van Parkinson en Alzheimer, van de Gage-matrijs, van de gebieden van Brodmann, en van Broca, de Jackson-epilepsie en het Lombroso-hoofd, worden dankzij Douwe Draaisma’s fijne oog en innemende stijl tot onvergetelijke verhalen.

Herman Teirlinck, Het gevecht met de engel

November 25th, 2014  |  by  |  published in Boeken Janantoon | Comments Off on Herman Teirlinck, Het gevecht met de engel

Herman Teirlinck, Het gevecht met de engel

Ik kocht een grote paperback van deze roman in 1976, en nadat het boek door mezelf en anderen verschillende malen gelezen werd, heeft Het gevecht met de engel de geest gegeven. Volledig uit mekaar gevallen. Ik heb dan maar een oude, gebonden uitgave gekocht die nog met de oude vakmanschap werd gemaakt en nog ettelijke keren kan gelezen worden.
En nu kan Teirlinck er weer tegen, hoewel hij door jongere generaties al helemaal vergeten lijkt. Ten onrechte. Verschillende van zijn romans kunnen zich makkelijk stand houden tegenover nieuwe schrijfsels.

Boek & letter

November 24th, 2014  |  by  |  published in Boeken Janantoon, miscellanea | Comments Off on Boek & letter

Boek & letter

Gelukkig zijn er nog kleine uitgeverijen als De Buitenkant. Een nichespeler die zich specialiseert in het maken van mooie boeken over het mooie boekenvak. En dan zijn er nog niche-boekverkopers zoals Minotaurus waar je in 2014 nog een nieuwe uitgave van 2004 kan kopen.
Bij het afscheid van Frans Janssen als hoogleraar verscheen als passende blijk van waardering ‘Boek & letter’. De artikelen hierin tonen een evenwichtige verdeling over vijf en een halve eeuw boekdrukkunst en behandelen aspecten van de specialismen van Frans Janssen: de geschiedenis van boek, bibliotheek, bibliografie en typografie.
In de edele kunst van het beschrijven heeft Janssen de toon gezet met zijn bibliografische werkzaamheden, en hij deed dat met het werk van een modern auteur, W.F. Hermans. Een auteur van wie de bibliograaf niet alleen het oeuvre, maar ook de persoon van binnen en van buiten heeft leren kennen, een sterk staaltje dat maar weinig bibliografen hem kunnen nadoen.

Karl Jaspers, Inleiding in de filosofie

November 9th, 2014  |  by  |  published in Boeken Janantoon | Comments Off on Karl Jaspers, Inleiding in de filosofie

Karl Jaspers, Inleiding in de filosofie

Wat is filosofie? Die vraag beantwoordt de Duitse filosoof Karl Jaspers op een volstrekt eigen, zeer begrijpelijke en toch nooit populariserende wijze in zijn Inleiding in de filosofie. Daarbij mijdt hij elke leerstelligheid, want zijn credo luidt: ‘Filosofie betekent: op weg zijn. Haar vragen zijn belangrijker dan haar antwoorden en elk antwoord geeft aanleiding tot een nieuwe vraag.’
Jaspers geeft de grondgedachten van de filosofie beknopt weer en laat zien wat haar bronnen zijn en hoe zij is geworteld in het bestaan van de mens. Ook verkent hij hoe de filosofie zich verhoudt tot de wereld, tot wetenschap en geloof, tot grote existentiële thema’s als vrijheid en dood, en tot de geschiedenis.

Leonard Nolens, Opzichtige stilte

October 25th, 2014  |  by  |  published in Boeken Janantoon | Comments Off on Leonard Nolens, Opzichtige stilte

Leonard Nolens, Opzichtige stilte

Vanochtend begon een groep aan zijn schreeuwtherapie.
En al dat lawaai is niets dan opzichtige stilte.

Zo eindigt een gedicht uit de eerste reeks van Opzichtige stilte. Hierin neemt iemand het risico te spreken namens een groep die in de marge van de samenleving is beland. In de daaropvolgende reeksen probeert hij zich los te maken van deze groep en zijn eigen stem, zijn persoonlijke plek te heroveren. Of hem dat lukt is een open vraag: ‘Gedichten zijn immers precisiewerk van een chaoot.’

Miavoye

October 23rd, 2014  |  by  |  published in Boeken Janantoon | Comments Off on Miavoye

Miavoye

Vier mannen raken betoverd door de poëzie en het dramatische levensverhaal van Paul van Ostaijen. Als ze in een oud boek van dichter Richard Minne een opdracht vinden, vertrekken ze op een driedaagse bedevaart. Naar het Waalse dorp Miavoye, naar sanatorium Le Vallon, waar Paul van Ostaijen in 1928 stierf aan een wegzakkend hart en verdrinkende longen.

Alessandro Baricco, Een bepaald idee van de wereld

October 21st, 2014  |  by  |  published in Boeken Janantoon | Comments Off on Alessandro Baricco, Een bepaald idee van de wereld

Alessandro Baricco, Een bepaald idee van de wereld

In een veelgelezen wekelijkse column voor La Repubblica schreef Alessandro Baricco over de voor hem meest bijzondere boeken van de afgelopen tien jaar, van Andre Agassi’s Open tot Roberto Bolaño’s 2666, van Yasunari Kawabata’s De schone slaapsters tot De autobiografie van Charles Darwin. Die columns zijn in dit boek verzameld. Van alles komt erin aan bod: Italiaanse en buitenlandse boeken, fictie en non-fictie, klassiekers en debuten. Zoals Baricco zegt: als we vertellen over de dingen waarvan we houden, openbaren we iets van datgene waaraan we waarde hechten in het leven, een glimp van ons idee van de wereld.



boekenkast-1

boekenkast-2

boekenkast-3