a common reader

Snuffelen

· 29 November 2015 |  by Maarten
· Published in: BIBLIO · FOCUS
·

Snuffelen

Snuffelen, snuisteren, boeiende boeken ontdekken in een nieuw of lang niet bezocht boekenrek: de geneugte van elke common reader.

Een aantal van mijn vaders boeken staan nu bij mij in de rekken. Dus ben ik natuurlijk aan het snuffelen gegaan. Zo kwam ik de klassieker History of Western Philosophy weer tegen, in een uitgave uit 1947 die fantastisch is, alleen al omwille van de omslag: die is gedrukt op een gerecycleerde Ordnance Survey kaart van stukje van de Algerijnse kust. Groot-Brittanië mocht dan wel overwinnaar zijn, het was duidelijk nog crisis in 1947.

Of, op mijn lijstje om te herlezen (mijn boekenschrift vertelt me dat ik het las in januari 1997, uit de openbare bibliotheek ontleend): Vestdijks Rumeiland — een echt avonturenverhaal temidden van de piraten, en nog goed geschreven ook.1

Inscriptie jungle bookEn nog: The Jungle Book, waarin ik volgende inscriptie vond:

Vreemd is wel dat het boek getekend is in een jonge versie van mijn vaders geschrift met “1e Prijs in Engels, 30 Juni 1953”, terwijl je op deze site dan weer “verworven: 1975” leest.2

Maar het uiteindelijke doel van al dat snuffelen is natuurlijk om een goed boek te vinden en te lezen. Hieronder een verslag van de boeken die ik zo de voorbije maanden ontdekt heb: een beetje van alles.

The Hedgehog, the Fox, and the Magister’s Pox

Stephen Jay Gould, The Hedgehog, the Fox, and the Magister's Pox

Ik ben altijd erg geïnteresseerd geweest in de filosofie van de wetenschap, en in de botsing in onze samenleving tussen het wetenschappelijke en andere denkkaders (“de humane wetenschappen”: religie, literatuur, cultuur, etc.). Zo heb ik bijvoorbeeld met veel interesse ook C.P. Snow‘s klassieke lezing The Two Cultures gelezen, en al meermaals het gesprek dat Hitchens, Dawkins, Dennett en Harris hierover ooit hadden herbekeken.

Stephen Jay Gould was3 natuurlijk de Amerikaanse tegenhanger van Richard Dawkins: beide populair-wetenschappelijke schrijvers, beide evolutionaire biologen, beide sterke verdedigers van Darwin‘s verdiensten. Maar daar waar Dawkins de botsing waarvan sprake bewust opzoekt — denk maar aan The God Delusion — heeft Gould het juist over een vermeende botsing.

Zo is bijvoorbeeld het idee dat Middeleeuwers dachten dat de aarde plat was een modern fabrikaat; eenieder die een beetje gestudeerd had, wist zeer goed (zoals ook de oude Grieken al wisten) dat de aarde rond is. Gould schrijft met overtuiging, en slaagt erin de nuances, finesses en complexiteiten van de humane en wetenschappelijke wereldbeelden doorheen de eeuwen te schetsen met veel eruditie. Zoveel eruditie zelfs, dat me ontgaan is wat de vos en de egel er mee te maken hadden.

Ik houd een nieuwverworven kritische ingesteldheid tegenover “de botsing” over aan het lezen van dit boek, en een flinke dosis respect voor Gould.

Oom Petros en het vermoeden van Goldbach

Apostolos Doxiadis, Oom Petros en het vermoeden van GoldbachWiskunde. Een heerlijk onderwerp.

In dit aangename romannetje duiken we volledig in de geesteswereld van een top-wiskundige, Oom Petros. We maken kennis met de tijdsdruk die hij voelt vanwege Hardy‘s beroemde uitspraak dat nog nooit een wiskundige oude dan 50 een belangrijke doorbraak in de wiskunde heeft geleverd, en met de voortdurende knagende angst dat in zijn alles-of-niets zoektocht naar een wiskundig bewijs, en ander met de pluimen zal gaan lopen.

Een bedrieglijk eenvoudig wiskundig vraagstuk, het vermoeden van Goldbach, wordt voor hem een obsessie. Net zoals in Stefan Zweig’s Schaaknovelle4 is de grens tussen obsessie en psychose moeilijk te bewandelen…

Kort en leuk: een aanrader!

The Americas

Felipe Fernández-Armesto, The Americas

Fernández-Armesto doet met dit boek iets wat zeer weinigen hem voor- of nadoen: een geschiedenis beschrijven van “de Amerika’s” als geheel: Noord- en Zuid-Amerika tesamen. Of Latijns- en Angelsaksisch Amerika, zo je wil — en dat is niet hetzelfde onderscheid!

Dit levert erg interessante perspectieven op, en roept vooral ook op een nieuwe manier vragen op, die, vanuit het licht van slechts één van de twee Amerika’s bekeken, typisch anders worden beantwoord. De belangrijkste, voor mij, is de zeer brede vraag: waar is het misgelopen voor Latijns-Amerika, of waarom is het zoveel beter beginnen lopen voor Angelsaksisch Amerika?

De Pre-Colombiaanse verhoudingen van een sterk ontwikkeld Zuiden (denk maar aan de Inca’s, de Maya’s, de Azteken) tegenover een cultureel achtergesteld Noorden zetten zich ook na de kolonisaties nog lang door. Buenos Aires en Lima moesten tot ruim in de 19e eeuw zeker niet onderdoen in algemene ontwikkeling, integendeel, tegen New York of Boston. Maar in de 20e eeuw werd “Amerika” zowaar synoniem voor de VS, en als eventuele nagedachte kon er ook Canada bij worden gerekend.

Fernández-Armesto is duidelijk wijd belezen, en een “goede” historicus die de complexiteiten van de wereld niet onder goed-klinkende maar simplistische theorieën wil wegmoffelen. En die complexiteiten zijn dan ook van die aard dat op die pertinent gestelde en machtig interessante vragen, geen eenduidig antwoord naar voren komt. Naar mijn gevoel deed ik in dit korte boekje bij iedere bladzijde nieuwe inzichten op, maar leerde ik tegelijk meer af dan bij qua “lijnen van de geschiedenis”.

Lees ook Janantoon’s review.

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedin

Comments are closed.

  1. Arthur Conan Doyle’s The Lost World is er nog zo één.

  2. Geen van beide data schijnen te kloppen: mijn vaders lyceumtijd was 1965–1971.

  3. Gould is jammer genoeg in 2002 overleden.



boekenkast-1

boekenkast-2

boekenkast-3