a common reader

Simon Leys et l’utilité de l’inutilité

· 14 May 2013 |  by Janantoon
· Published in: essays · Franse literatuur
· Tagged with:

Simon Leys

Un des plus précieux cadeaux qu’on puisse se faire entre amis, c’est encore (il me semble) de se signaler l’un à l’autre de bons livres dont on n’aurait sinon jamais connu l’existence.

Ik weet al niet meer waar ik recent terug opmerkzaam werd gemaakt op Simon Leys. Ik kende hem wel al van zijn mooie studie over George Orwell Orwell ou l’horreur de la politique. Ik kocht twee van zijn verzamelingen essays. De ene, Protée et autres essays, vooral voor een essay over Don Quichotte, maar ik was blij er ook een lange studie over André Gide te vinden. Het andere boek, Le Studio de l’inutilité heb ik niet gelezen, maar onmiddellijk verslonden.

simon-leys[fiche: Simon Leys, Le Studio de l’inutilité]

Simon Leys

Simon Leys werd op 28 september 1935 te Brussel geboren als Pierre Ryckmans. Hij studeert aan de katholieke universiteit van Leuven en heeft in 1955 de kans China te bezoeken met een delegatie jonge Belgen. Vanaf 1959 studeert hij Chinees en de Chinese kunst en literatuur in Taiwan, Singapore en Hongkong. In 1964 trouwt hij met een Chinese, Hanfang. Vanaf 1970 wonen ze in Australië, waar hij doceert aan de universiteiten van Canberra en Sydney.
Sinds 1990 is hij lid van de Académie royale de langue et de littérature françaises de Belgique, waar hij in de stoel van Georges Simenon mag zitten.

Door zijn lang verblijf in Chinese contreien had hij snel een goed inzicht in wat daar allemaal gebeurde tijdens de Culturele Revolutie. Toen hij in 1971 Les Habits neufs du président Mao publiceerde, nam hij de schuilnaam Simon Leys aan. Franse intellectuele maoïsten hadden al even lange tenen als fundamentele islamisten van nu. De waarheid mag nu eenmaal niet gezegd worden, zeker als daarmee utopische dromen doorprikt worden.

inutilité

“Les gens comprennent tous l’utilité de ce qui est utile, mais ils ignorent l’utilité de l’inutile.” Met dit citaat van Zhuang Zi opent Simon Leys een inleidend essay. Daarna volgt de verzameling essays, die verzameld werden rond drie thema’s: Littérature, Chine, La mer. En om de verzameling af te ronden — pour prendre congé — krijgen we de lezing Une idée de l’université, uitgesproken in 2005 bij het aanvaarden van zijn doctoraat honoris causa aan de universiteit van Louvain-la-Neuve.

De onderwerpen zijn zeer gevarieerd. Ik had de inhoudsopgave bekeken voor ik het boek kocht en was al verkocht door essays als Orwell intime, G.K. Chesterton, en essays over onder meer Vladimir Nabokov, Czeslaw Milosz en Joseph Conrad.
Zijn essays zijn steeds zeer goed geschreven, zeer onderhoudend en instructief. Tegelijk heb je steeds het gevoel van een no-nonsense schrijver, iemand die zegt waar het op staat (kan moeilijk anders als je zo erg van Orwell houdt).
Door zijn inspirerende essays raakte ik ook geïnteresseerd in Michaux, Victor Segalen, Simone Weil.

Ook in het laatste deel La mer staan zeer interessante en onderhoudende teksten (oa over Magellan).

China

Maar naast de literaire teksten zijn vooral zijn geïnformeerde teksten over China en zijn geschiedenis van grote waarde. Een artikel over Liu Xiaobo, en eentje over Madame Chiang Kai-Shek hebben mij nieuwe inzichten geboden, maar vooral het verschrikkelijke Le génocide Cambodgien. Dat die slachtpartij kon gebeuren is al hemeltergend, maar dat het dan nog decennia duurt voor kopstukken voor het gerecht komen en dat iemand als president Carter nog zoete broodjes bakte met Pol Pot, kan er bij mij echt niet meer in. Leys opent het artikel met een citaat van Primo Levi: “Ce devrait être un signe de décence pour un homme, que d’être honteux d’avoir vécu au XXe siècle”.

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedin

Comments are closed.



boekenkast-1

boekenkast-2

boekenkast-3