a common reader

Poolse cultuur

· 24 July 2011 |  by Janantoon
· Published in: andere literatuur · film
·

Einde juni maakte het programma Babel op Klara een uitzending over Poolse cultuur, met het oog op het Poolse voorzitterschap van de Europese Unie vanaf 1 juli. En op 30 juni vierde Polen de honderdste geboortedag van dichter en Nobelprijswinnaar Czesław Miłosz. Een boeiend programma, met Polenkenner Johan De Boose en Miłosz-liefhebber Benno Barnard. Een programma dat een beetje wou laten proeven van een rijke cultuur die ons (mij althans) vreemd is, maar toch ook niet helemaal.

Miłosz kende ik tot mijn schaamte niet, maar ondertussen heb ik zijn Gedichten gekocht. Een andere Nobelprijswinnaar, Wisława Szymborska kende ik al via een prachtig bundeltje nonrequired reading en ik heb ook haar verzamelde gedichten gekocht, Einde en begin.
Ik vroeg me toen af wat ik zoal wist over Poolse cultuur. Frédéric Chopin natuurlijk, maar die vertrok al op zijn 20ste naar Parijs. David Ben-Gurion (een verrassing) idem, maar dan naar toen nog Palestina. Joseph Conrad op 16 jaar naar Marseille.
Copernicus kan je ook een Pool noemen, maar heeft niet veel van doen met hedendaagse Poolse cultuur. Evenmin geldt dat voor Marie Curie (Maria Skłodowska), die trouwens al van haar 24ste naar Parijs verhuisde.
Karol Józef Wojtyła verhuisde in 1978 naar Rome als Paus Johannes Paulus II. Niet echt een cultureel hoogvlieger.

Tot recent was ik nog het meest met Poolse cultuur in aanraking gekomen door de boeken van journalist en schrijver Ryszard Kapuściński en door de Poolse film.
Ryszard Kapuściński heeft een aantal goede romans geschreven, of eerder geromantiseerde journalistieke werken over de Sjah van Perzië en over keizer Haile Selassie. Het meest maakten zijn journalistieke ervaringen beschreven in Mes voyages avec Hérodote indruk op mij. Als jonge journalist krijgt Kapuściński van een collega de onderzoekingen van Herodotos als geschenk en telkens opnieuw zal hij naar die vroege geschiedschrijver teruggrijpen om te leren vragen en onderzoeken.

Op filmgebied is Polen zeer goed voorzien. Ik denk dan aan Krzysztof Kieślowski met zijn trilogie Bleu, Blanc, Rouge. Vooral dat eerste deel met Juliette Binoche weet me steeds te ontroeren. Niet het minst om de rol die de muziek van Zbigniew Preisner in de film speelt.
Van Roman Polański natuurlijk The Pianist, de zeer aangrijpende film over de Poolse pianist Władysław Szpilman die de gruweljaren van de oorlog in Warschau (in het getto) weet te overleven.
En zeker ook Andrzej Wajda met zijn film Katyn, over de naar schatting 22.000 Poolse officieren en intellectuelen die daar door de Russische geheime dienst werden vermoord (wat ze dan later in de schoen van de Nazi’s probeerden te schuiven).
Die twee laatste filmen gaan over de tweede wereldoorlog, en dat doet me dan denken aan Jan Karski, een held uit het verzet in Polen die er al vroeg op uitgestuurd werd om de leiders van de vrije wereld te vertellen wat er met de joden in Polen gebeurde. Tevergeefs.
En dat doet me dan weer aan Marcel Reich-Ranicki denken, die Duitse Pool, die als jood ook in het getto heeft vastgezeten, maar kon ontsnappen en later een van de grootste literatuurcritici van Duitsland is geworden.

Polen is een land dat al veel geleden heeft, maar zich heeft hersteld met een rijke cultuur. Misschien te weinig motivatie om ook nog eens Pools te gaan leren. Maar mogelijk wel om een stad als Krakau te gaan bezoeken1, een mooie stad die niet verwoest werd in de oorlog.


Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedin

Comments are closed.

  1. Dat is dan ook gebeurd in 2013: Krakau verkennen.



boekenkast-1

boekenkast-2

boekenkast-3