a common reader

openingszinnen volgens Simon Leys

· 25 May 2013 |  by Janantoon
· Published in: miscellanea
· Tagged with: ·

Simon Leys, Protée et autres essaisSimon leys opent zijn bundel essays Protée et autres essais met een essay onder de passende titel Ouvertures.

Il y a quelques années, comme je bouquinais dans une librairie, je tombai sur un roman de Chesterton dont je connaissais le titre, mais que je n’avais jamais eu entre mes mains, Le Napoléon de Notting Hill. Poussé par la curiosité, je l’ouvris à la première page et lus le commencement de la première phrase du chapitre 1: “L’espèce humaine à laquelle appartiennent tant de mes lecteurs…”
J’achetai aussitôt le livre et m’empressai de quitter la boutique: le spectacle d’un vieux monsieur qui s’esclaffe tout seule dans un lieu public a toujours quelque chose d’un peu déconcertant, et je ne tenais pas à déranger les autres clients.

Met ouvertures bedoelt hij hier de openingszinnen van romans. Een goede openingszin zet aan tot kopen, en dat is schrijvers niet ontgaan. Vandaar soms krampachtige pogingen, die een belofte inhouden die door de rest van het werk niet waargemaakt wordt.

Simon Leys, te Brussel geboren als Pierre Ryckmans, Franstalig en zeker ook Engelstalig — hij woont sinds 1970 in Australië — is van opleiding en toewijding sinoloog. Hij schrijft goed, leest veel, waaronder veel Engelse literatuur. Maar voor dit artikel dat eerst in Le Monde verscheen, geeft hij natuurlijk de openingszinnen van Engelstalige romans in Franse vertaling. Zo bijvoorbeeld: “Je m’apelle Ishmael. Mettons. Il ya quelques années, sans préciser davantage, n’ayant plus d’argent, ou presque, et rien de particulier à faire…” Toch iets typisch voor Franstaligen, in het Nederlands zou een erudiet schrijver voor een erudiet publiek gewoon de originele tekst citeren.

snoopyHet is een zeer onderhoudend artikel. Zo vermeldt hij dat de Engelse schrijver Bulwer-Lytton zijn roman Paul Clifford begon met de onvergetelijke opening die sindsdien beroemd gemaakt werd door Snoopy in talloze prenten. Er is zelfs een competitie voor de gekste openingszinnen naar hem genoemd.

De manie om een zeer sterke openingszin te schrijven kan wel eens ontsporen.

Un danger fréquent chez les écrivains de talent est que, dans leur désir d’impressionner le public, ils en viennent à ruiner leurs efforts les plus ambitieux.
Dans notre monde contemporain, cette tentation de jeter de la poudre aux yeux, à laquelle cèdent tant d’artistes, reflète la domination exercée par l’industrie publicitaire sur presque tous les aspects de la culture.
Hemingay fut un des premiers et des plus influents représentants de cette esthétique, qui se manifeste constamment dans ses maniérismes stylistiques.

Simon Leys geeft op zijn aangename causeur-stijl nog meer voorbeelden, ook van essays, autobiografieën. Prettig om te lezen. Daardoor ben ik wat gaan snuffelen in mijn bibliotheek naar openingszinnen die ik merkwaardig of sterk vind.
Een kleine selectie, at random:

Simon Vestdijk De andere school Kleine cactussen eisten een toestel, dat in puntigheid voor het gewas niet onderdeed.
Het genadeschot Vandaag heb ik twee eenarmigen gehad.
Willem G. van Maanen Het nichtje van Mozart Ze sloeg haar benen open als een boek, en ik weet nog dat ik dacht: goed kijken Steiner, lees wat er staat — maar mijn ogen waren toen al slecht en ik was ook niet zo vertrouwd met wat de levende literatuur wordt genoemd.
Antoine de Saint-Exupéry Terre des hommes La terre nous en apprend plus long sur nous que tous les livres. Parce qu’elle nous résiste.
Viginia Woolf Mrs. Dalloway Mrs. Dalloway said she would buy the flowers herself.
Franz Kafka Der Prozeß Jemand mußte Josef K. verleumdet haben, denn ohne daß er etwas Böses getan hätte, wurde er eines Morgens verhaftet.
E.M. Forster Howards End One may as well begin with Helen’s letters to her sister.
Ernest Hemingway The Old Man and the Sea He was an old man who fished alone in a skiff in the Gulf Stream and he had gone eighty-four days now without taking a fish.
Heinrich Böll Die verlorene Ehre der Katharina Blum Für den folgenden Bericht gibt es einig Neben- und drei Hauptquellen, die hier am Anfang einmal genannt, dann aber nicht mehr erwähnt werden.
Max Frisch Mein Name sei Gantenbein Die dabei gewesen sind, die letzten, die ihn noch gesprochen haben, Bekannte durch Zufall, sagen, daß er an dem Abend nicht anders war als sonst, munter, nicht übermütig.
Stiller Ich bin nicht Stiller!
In de contradictie tussen de titel en de eerste zin zit de essentie van het boek vervat.
Johannes Het evangelie volgens Johannes In het begin was het woord, en het woord was bij God, en God was het woord.
vertaling van Hans Warren en Mario Molegraaf
Anton Koolhaas De geluiden van de eerste dag Het gaat over een ezel, een vrouw en een zevenslaper. Een combinatie, die weinig voor de hand liggend is; ingrijpend zal blijken en tot twee ongelukken leidt. De zevenslaper verliest daar het leven bij; de vrouw bijna.
Rudyard Kipling Kim He sat, in defiance of municipal orders, astride the gun Zam-Zammah on her brick platform opposite the old Ajaib-Gher–the Wonder House, as the natives call the Lahore Museum.
In The English Patient leren we hoe die zin met alle pauzes moet gelezen worden.
Alfred Neumann Der Teufel Gent war keine gute Stadt. Der Geist der Empörung schlief nicht, als der junge Herzog — schon großen Namens als Graf von Charolais — nach den Brüsseler Krönungsfesten mit friedlichen Gedanken seinen Einzug hielt.
neumann
Het begin van deze prachtige roman heeft mij steeds aangesproken, in Gent wonend, waar de Geist der Empörung nog leeft. Enfin, misschien geen rebellie, maar toch een zekere koppigheid.
George Orwell Coming Up for Air The idea really came to me the day I got my new false teeth.
Animal Farm Mr Jones, of the Manor Farm, had locked the hen-houses for the night, but was too drunk to remember to shut the pop-holes.
Nineteen Eighty-Four It was a bright cold day in April, and the clocks were striking thirteen.

facsimile Nineteen Eighty-FourIk eindig deze kleine selectie met George Orwell, en dan nog met Nineteen Eighty-Four. Orwell schrijft zo sober, zo to the point, dat het lijkt alsof zijn zinnen zomaar uit zijn pen vloeiden. Niets is echter minder waar. Enkele jaren geleden ontdekte ik een facsimile uitgave van Nineteen Eighty-Four. Daar zie je pas hoeveel er doorgehaald werd, opnieuw geschreven, schrappingen, toevoegingen. Klik maar op het prentje hiernaast om de volledige eerste pagina te zien.

Ik nodig alle lezers uit om ons opmerkzaam te maken op andere sterke openingen.

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedin

Comments are closed.



boekenkast-1

boekenkast-2

boekenkast-3