a common reader

Onze contreien

· 12 July 2014 |  by Maarten
· Published in: FOCUS · geschiedenis
· Tagged with:

Rolf Falter, België. Een geschiedenis zonder landRolf Falter
België. Een geschiedenis zonder land

Dit boek schetst zo’n 2000 jaar geschiedenis van onze contreien, en bij uitbreiding zelfs van alle mogendheden die er in de loop van die 2000 jaar een belang bij hebben gehad. Vandaar de vreemde titel: het concept “land” is niet van toepassing op het merendeel van die geschiedenis. Wanneer ik “onze contreien” schrijf, bedoel ik ook bewust iets heel wat vagers dan de huidige landsgrenzen: afhankelijk van de periode hoort daar bijvoorbeeld Rijssel of Aken bij, en hoorden onze contreien zelf bij Rome, het Frankische Rijk, Bourgondië, het Heilige Roomse Rijk, het Spaans- of Oostenrijks-Habsburgse rijk, of de Nederlanden.

Falter slaagt er wonderwel in dit toch wel erg omvangrijke onderwerp zowel boeiend als inzichtelijk te brengen.

Soms dwingt de loop van de geschiedenis Falter te vertellen welke hertogen, graven, prins-bischoppen en koningen (er duiken er onder andere van Bourgondië, Vlaanderen, Brabant, Luik, Lotharingen, Artois en Castilië op) verdragen met elkaar sloten, hun dochters aan mekaar uithuwelijkten, gebied van mekaar afpakten, en zo meer — omdat deze gebeurtenissen nu eenmaal belangrijke machtsverschuivingen tot gevolg hadden. Zo ontstond bijvoorbeeld het rijk van Karel de Vijfde — Carlos primero in Spanje — het grootste in zevenhonderd jaar, puur door een combinatie van huwelijken en erfenissen en kroningen.

Maar grotendeels kan hij het hebben over even belangrijke evoluties op een menselijker schaal. En dan vind ik hem op zijn interessantst. Ik leerde hoe men in onze contreien tussen de negende en twaalfde eeuw de zee begon in te dijken en zo rijke landbouwgrond begon te winnen, hoe de Vlaamse steden — Brugge, Gent, Rijssel, Ieper — tot de eerste belangrijke handelscentra ten noorden van de Alpen uitgroeiden, hoe de stedelingen onafhankelijker werden en een eigen machtsstrijd begonnen met de feodale heersers, hoe ook Brabant (inclusief Antwerpen) één van de rijkste streken van Europa werd. Hoe men hier eerst een gouden eeuw beleefde, en daarna anderhalve eeuw lang onder het juk van oorlog, onderdrukking en economische sabotage gebukt ging; denk maar aan de Spaanse Furie en de blokkade van de Schelde door onze noorderburen.

In luttele pagina’s deed hij me ook dieper stilstaan bij het concept “land” zoals wij het kennen: een relatief recente uitvinding. Pas vanaf Napoleon begon men burgers te registreren, niet in het minst omwille van de even recent ingevoerde militaire dienstplicht. Het onderscheid tussen “wij, landgenoten” en “zij, buitenlanders” werd toen voor het eerst artificieel door een lijntje op de kaart vastgelegd. Voor het eerst ook was niet langer de lokale pastoor het gezicht van recht en openbare orde, maar werden hiervoor in de plaats nationale structuren opgericht.

Het is een erg rijk boek, dat ik ongetwijfeld nog zal herlezen.


Zie ook Janantoons review.


Rolf Falter over België. Een geschiedenis zonder land

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedin

Comments are closed.



boekenkast-1

boekenkast-2

boekenkast-3