a common reader

Meesters van de precolumbiaanse kunst

· 15 September 2006 |  by Janantoon
· Published in: beeldhouwkunst · English texts · Zuid-Amerika
· Tagged with:

Meesters van de precolumbiaanse kunst
De verzameling Dora en Paul Janssen
Tentoonstelling in de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis,
Jubelpark, Brussel
van 15/9/2006 tot 29/4/2007

Pas enkele maanden geleden bezochten we Parijs met als belangrijkste stimulans de prachtige tentoonstelling in le Petit Palais: L’art de Chavín aux Incas. Vandaag bezocht ik te Brussel de pas geopende tentoonstelling met de verzameling van Mw Janssen, weduwe van de stichter van Janssen Farmaceutica. Haar verzameling is uitzonderlijk, en aangezien ze naar alle waarschijnlijkheid door Los Angeles zal gekocht worden, is dit een unieke gelegenheid om te gaan kijken.

Met twee belangrijke precolumbiaanse tentoonstellingen binnen hetzelfde jaar, is vergelijken onvermijdelijk. Op tv zag ik hoe Mw Janssen met trots en liefde sprak over haar verzameling — een levenswerk — en inderdaad, haar collectie moet zeker niet onderdoen voor de geëxposeerde stukken in Parijs. Bovendien hebben de organisatoren ven de tentoonstelling zichzelf overtroffen: de presentatie was zéér verzorgd — veel aantrekkelijker dan in Parijs — en ze gaven ook een prachtige catalogus uit. Enige nadeel — zoals meestal bij dergelijke catalogi — is dat men een zwaar en waardevol boek uitgeeft als paperback. Onmogelijk om het te openen zonder de rug te kraken.

Zelfverzekerd, dat is wat opvalt nu ik eraan terugdenk. Een zelfverzekerd meesterschap en een grote variëteit. Het is alsof je een tentoonstelling ziet met werken van de Grieken tot aan Moore. De expressieve kracht van het masker hierboven doet niet onder voor een Romeins beeld en deze scepter doet zonder meer denken aan Moon Head van Henry Moore. De verzameling is ook gevarieerd doordat ze gans Amerika beslaat: de indianen uit het noorden, de Maya’s, de Olmeken, het Caribische gebied (Taino) en het Andes-gebied. En door de verscheidenheid aan objecten: kommen, vazen, maskers, grotere beelden, een uitgebreide collectie gouden sieraden, zelfs een fresco, textiel, etc. Er is een poncho uit de Wari-cultuur (zuidelijk kustgebied van Peru) die door zijn vorm en kleuren zo kan doorgaan voor een schilderij van Rothko.

We zullen nooit de namen van afzonderlijke kunstenaars kennen, natuurlijk, een beetje zoals de meester-steenhouwers die in onze middeleeuwen zich vermaakten met de monsterachtige waterspuwers van onze kathedralen. Het totaalbeeld is er een van uitgebouwde, volwassen culturen met uiteraard een andere beeldentaal als de onze maar ook met heel veel raakvlakken. Vooral door de menselijke figuur. Een portret van een sjamaan en een van Erasmus gelijken op mekaar door de kracht van de blik en de verschillen zijn dan eerder oppervlakkig. En wat we hier zien zijn slechts restanten, overblijfsels door toeval of doordat ze door vroegere plunderaars als niet aantrekkelijk genoeg werden bestempeld.
Ongelooflijk wat er allemaal vernietigd werd door de botsing met onze Europese cultuur. (We hoeven de Spaanse conquistadores niet met de vinger te wijzen, Nederlanders of Fransen of Vlaanderaars, ze zouden allemaal hetzelfde hebben gedaan.)
De verbijstering bij zoveel verandering en vernietiging op zeer korte tijd vinden we terug in vroege documenten, zoals het uitzonderlijke rapport van Guaman Poma de Ayala. Niet te verwonderen dat de frustraties zo diep zitten bij de Zuid-Amerikaanse indígenas. Deze verzameling zal naar alle waarschijnlijkheid uit België verdwijnen doordat de federale en de Vlaamse regering het na twee jaar ‘onderhandelen’ niet eens raken. Een stad als Los Angeles wil er een nieuw museum voor bouwen. Hoe zou een land als Bolivia of zelfs Peru ooit over de nodige middelen kunnen beschikken? Misschien een opdracht voor de Unesco, om ergens in Zuid- of Midden-Amerika een groot pan-Amerikaans museum te starten. Misschien.

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedin

Comments are closed.



boekenkast-1

boekenkast-2

boekenkast-3