a common reader

Max Frisch

· 26 October 2011 |  by Janantoon
· Published in: Duitse literatuur
· Tagged with:

Alles Fertige, sagt man, alles Fertige hört auf, Behausing unseres Geistes zu sein. (Tagebuch 1966-1971)

Het Max Frich-jaar zorgde voor enkele nieuwe uitgaven, en heruitgaven in paperback bij Suhrkamp. Zelf had ik al heel wat boeken van Frisch, maar een beetje een allegaartje.  Enkele hardback-edities, zoals het mooi uitgegeven Wilhelm Tell für die Schüle, maar verder veel paperbacks. 
Het was duidelijk dat er ter gelegenheid van zijn 100ste verjaardag geen uitgave van de verzamelde werken zou zijn. Dat was waarschijnlijk niet commercieel haalbaar voor Suhrkamp. 
Ik ben dan maar op zoek gegaan naar een vroegere volledige editie, en dat was al niet makkelijk. In 1976, voor zijn 65ste verjaardag, werd een editie Gesammelte Werke in zeitlicher Folge uitgegeven in zes banden. Via Abebooks vond ik maar twee volledige sets van de originele hardback uitgave, een in de USA en een in Zwitserland. En nog vrij prijzig ook. 
Later is er nog een uitgave van Gesammelte Werke geweest in zeven delen. Maar daarvan kon ik alleen het zevende deel vinden, en dat was zo duur als alle zes delen samen. Met andere woorden, Frisch blijft ‘marketable’, zelfs tweedehands. 

Frisch is een schrijver die vanuit zijn man-zijn schrijft. Ik heb soms het gevoel dat hij voornamelijk voor mannen schrijft (ein Mann unter Männer).
Bijvoorbeeld in zijn Tagebuch 1966-1971 zijn de Fragebogen dikwijls aan de man als man gesteld. 
In zijn romans spelen de vrouwen ook geen echt sterke rol, helemaal anders dan bij iemand als Saramago die zeer mooie en sterke vrouwen centraal plaatst in zijn romans. 
Ik vroeg me soms af hoe een vrouwelijke lezer hier op reageert. De literaire biografie van Ingeborg Gleichauf, Jetzt nicht die Wut verlieren, vertoont nochtans geen ergernis. Ingeborg Gleichauf schreef ook al biografieën over Hannah Arendt en Ingeborg Bachmann. Die laatste sluit natuurlijk goed aan bij het leven van Max Frisch. 
Frisch is altijd een zoeker geweest, een zoeker naar betekenissen, naar de essentie van zichzelf en naar de essentie van relaties tussen mensen. Ook politieke relaties.  Gleichauf toont die twijfelende reis zeer goed. De jonge Frisch die niet zeker is dat hij schrijver kan zijn en daarom een beroep als architect aanneemt. En later, na het succes van Stiller, de schrijver op zoek naar verhalen die een betekenis hebben in de wereld van nu. 
Ik heb haar biografie gelezen naast Volker Hage’s Max Frisch, Sein Leben in Bildern und Texten. Een prachtige verzameling foto’s, sommige nieuw voor mij, die een mooie illustratie biedt bij de biografie. 
Nadat de Gesammelte Werke toekwamen, ben ik terug beginnen lezen. Eerst Herr Biedermann und die Brandstifter, een knap toneelstuk dat ik ooit eens in het Raamtheater opgevoerd zag. En nu zijn Tagebuch 1966-1971 dat voor mij, naast Mein Name sei Gantenbein, tot zijn beste werken behoort. 

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedin

Comments are closed.



boekenkast-1

boekenkast-2

boekenkast-3