a common reader

Marcel Reich-Ranicki, Mein Leben

· 7 December 2009 |  by Janantoon
· Published in: Duitse literatuur
· Tagged with:

Ik heb al aangrijpende getuigenissen van slachtoffers uit de tweede wereldoorlog gelezen. Ik denk in de eerste plaats aan Primo Levi’s Is dit een mens, waarin hij zijn tijd in Ausschwitz beschrijft. Of aan de vernietiging van Dresden zoals beschreven in Vergelding van Geert Ledig.
De autobiografie van Marcel Reich-Ranicki gaat ook veel over de oorlog. Hij werd in 1920 in Polen geboren, maar zijn ouders waren in Pruisen opgegroeid en voelden zich noch Pool, noch Duits, eerder alleen maar jood. Zijn vader sprak heel wat talen, zijn moeder bijna alleen Duits. In 1929 werd de jonge Marcel naar Berlijn gestuurd waar hij door familie opgevangen werd. Hij heeft er school gelopen tot zijn 18de.
Toen hij 13 was, kwam Hitler aan de macht. In zijn jeugd heeft hij dus meegemaakt hoe de vrijheid van de joden in Duitsland steeds meer ingeperkt werd. Hij vond zijn heil in de literatuur en vooral in het theater.
In 1938 wordt hij als Poolse jood opgepakt en gedeporteerd naar Warschau. De situatie was daar weinig benijdenswaardig voor de joodse gemeenschap. En het leven werd een hel toen het ghetto gevormd werd.

In 1942 kon Marcel samen met zijn jonge vrouw Tosia uit het ghetto ontsnappen. De rest van de oorlog leefden zij ondergedoken. Na de oorlog probeerden zij in Polen een leven op te bouwen. Eerst enthousiast over het communisme als ideale gemeenschapsvorm, waren zij al snel ontgoocheld door de bureaucratische, starre en repressieve gemeenschap waarin ze moesten leven. In 1958 zijn zij dan naar West-Duitsland gevlucht, waar ze terug met niets moesten beginnen.
Marcel Reich-Ranicki was reeds in Polen actief als literair criticus. Hij slaagde er snel in ook in Duitsland een naam te maken. Hij groeide uit tot de “paus der critici”.

Deze autobiografie gaat vooral over zijn leven en die van zijn naasten en vrienden, en slechts in tweede instantie over de literatuur, die toch de grote passie van zijn leven is geweest. Natuurlijk, wie zijn mening over Max Frisch of Heinrich Böll of Günter Grass wil lezen, moet zijn kritieken zelf lezen.
Vanzelfsprekend vond ik het leuk om en passant anekdoten over heel wat schrijvers te lezen (naar aanleiding van zijn boek kocht ik Die vierzig Tage des Musa Dagh van Franz Werfel), maar dit boek biedt veel meer. Het is een dwarsdoorsnede van de geschiedenis van Duitsland in de 20ste eeuw. Hij heeft Duitsland op zijn schrikwekkends meegemaakt, maar hij heeft ook volop genoten van de vruchten van zoveel eeuwen Duitse cultuur. Hij heeft beleefd hoe de Duitsers steeds zijn blijven worstelen met hun verleden en zeker ook met hun ambivalente houding tegenover de joden in hun midden. De Historikerstreit uit de jaren tachtig was daar een triest voorbeeld van.

Dit boek heeft me erg aangegrepen door zijn eenvoud, zijn enthousiasme, zijn diepe menselijkheid.

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedin

Comments are closed.



boekenkast-1

boekenkast-2

boekenkast-3