a common reader

Kleiner Mann — was nun? Ja, wat nu?

· 2 April 2012 |  by Janantoon
· Published in: Duitse literatuur · podiumkunsten
·

Kleiner Mann — was nun?
Theaterstuk gebaseerd op de roman van Hans Fallada
Luk Perceval & Münchner Kammerspiele
De Singel

    Actueel: staaldraadproducent Bekaert zet 609 mensen op straat. Big boss Bert De Graeve krijgt een bonus van 487.500 euro.
    Actueel: twee Poolse chauffeurs komen om in de brand van een oud schrijnwerkersatelier. Vier anderen werden gewond. In totaal verbleven er elf Poolse chauffeurs.

Zaterdag zijn we naar de opvoering geweest van Kleiner Mann — was nun? Een marathon-voorstelling van vier uur met negen acteurs, maar vooral gedragen door Paul Herwig en Annette Paulmann van het Münchner Kammerspiele-gezelschap. Luk Perceval brengt dit stuk als vertellend theater. Dialogen worden afgewisseld met de acteurs die de handeling vertellen: “Lämmchen zegt niets. Zij gaat naar de kaptafel en kijkt met grote ogen…” Die trant. En af en toe wordt er gezongen, Kurt-Weil-achtig, begeleid door een orchestrion.

    Actueel: in Spanje kondigt premier Rajoy een fiscale amnestiewet aan. Fraudeurs kunnen hun geld witwassen door slechts 10% belasting te betalen. Men verwacht een opbrengst van 2.500 miljoen euro. Wernemers worden zwaarder belast. De werkloosheid onder jongeren in Spanje is bijna 25%.

De roman van Hans Fallada en het theaterstuk nemen ons mee naar het Berlijn van de vroege jaren dertig. Een tijd van crisis, van waardeverlies, van polariserende politiek. Een pas getrouwd en nogal naïef koppeltje probeert in die tijd te overleven. Ze willen niet veel, alleen eenvoudig leven en hun kindje grootbrengen. De man doet allerlei jobkes en wordt uiteindelijk verkoper in een kledingzaak voor mannen. Het lijkt een goede zaak, maar de druk op de verkopers wordt steeds maar opgevoerd. Ze moeten quota halen en die worden met de bekende duimschroefmethode steeds weer opgetrokken.

    Klinkt bekend, niet? Ik kan niet meer naar de post gaan zonder dat ik aangesproken wordt over een of ander product. Vraag maar eens aan de mensen in je bankagentschap wat en hoeveel ze moeten verkopen deze week.

Wat te verwachten was, gebeurt. De verkoper ontspoort en wordt ontslagen en dan gaat het snel bergaf. Ze moeten hun appartementje (enkele donkere kamers) opgeven en komen terecht in een tuinhuisje in een buitenwijk van Berlijn. Uit de brochure:

En plots begrijpt Pinneberg dat hij op straat staat, dat hij er niet meer bij hoort, dat men hem wettelijk wegjaagt: verbannen, verzonken, geledigd. Ooit was er orde en netheid. Ooit was er werk en brood op tafel. Ooit was er vooruitgang en hoop. Armoede is niet alleen ellende, armoede is ook strafbaar. Armoede is een schandvlek, armoede is verdacht.

Je zou kunnen verwachten dat zo’n opvoering melodrama wordt. Maar niets was minder waar. Het was pakkend, aangrijpend. De scene waar Pinneberg met zijn zoontje gaat wandelen en naar een beekje kijkt, moedeloos. De acteur Paul Herwig kijkt minutenlang in stilte de zaal in en niemand durft bewegen. Of als hij voor de vitrine van een gesloten winkel staat en weggejaagd wordt door een agent omdat hij er sjofel uitziet. Hij zet het op een lopen. Paul Herwig loopt minutenlang ‘sur place’ met wrange muziek van het orchestrion. Het draaiorgelboek kan dus ook wat anders dan populaire deuntjes spelen.
Het publiek begrijpt: wat toen gebeurde, gebeurt nu nog steeds. Zou Bert De Graeve in de zaal gezeten hebben?


Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedin

Comments are closed.



boekenkast-1

boekenkast-2

boekenkast-3