a common reader

Isaiah Berlin: lack of time for brevity

· 6 January 2014 |  by Janantoon
· Published in: biografie · FILOSOFIE · FOCUS
· Tagged with:

Isaiah Berlin, BuildingIsaiah Berlin
Building
Letters 1960–1975


Ik las het derde volume brieven van Isaiah Berlin: Building, na Flourishing (1928–1946) en Enlightening (1946–1960). Normaal is er nog minstens één volume te verwachten: van 1975 tot aan zijn overlijden in 1997.

Waarom lees ik zijn brieven eigenlijk?

In totaal heb ik al 2280 pagina’s brieven van Berlin gelezen, en ik vraag me af: vanwaar die volharding? Mocht Isaiah Berlin me niet interesseren, zou ik ze natuurlijk niet lezen. Maar die interesse is niet voldoende als motivatie. Ik ben ook geïnteresseerd in bv Hannah Arendt, maar haar brieven met Heinrich Blücher heb ik nog niet gelezen. Dus, waarom wel Berlin?

Zijn politieke filosofie (bv. Four Essays on Liberty) of zijn geschiedenis van ideeën (bv. Vico and Herder) kan je beter in de publicaties zelf lezen, daarvan vind je slechts af en toe sporen in de briefwisseling. Maar Isaiah Berlin was veel meer dan een Oxford don en een kamergeleerde. Hij was betrokken bij de werking van de Royal Opera Covent Garden, de National Gallery, kende politici van allerlei signatuur (Amerikaanse presidenten en senatoren, Britse en Israëlische leiders), musici (Yehudi Menuhin, Nicolas Nabokov, Alfred Brendel), dichters als Anna Akhmatova en Joseph Broksky, etc, etc.

Met al deze contacten onderhield hij een ongelooflijk uitgebreide briefwisseling. In de vele commentaren op actuele gebeurtenissen krijg je een zijdelings kijk op de geschiedenis van die tijd: de verkiezing en de moord op Kennedy, de Vietnamoorlog, de zesdaagse oorlog tussen Israël en Egypte.
Maar voor mij zijn ze vooral interessant door zijn persoonlijkheid. Uit alle getuigenissen blijkt hij een charismatische persoon geweest te zijn, onophoudelijke babbelaar, tegelijk interessant en grappig. Een onverbeterlijke roddelaar ook, maar die dat dan doet op geestige wijze.
Dat zijn brieven ook zo’n woordenvloed zijn, komt doordat hij ze dicteerde in een dictafoon waarna ze door zijn secretaresse werden uitgetikt. Zo eindigt hij een relatief lange brief met:

Why am I taking this inordinate length simply to say ‘yes’, I cannot think: just lack of time for brevity. [p. 219]

Lack of time for brevity: zulke pareltjes maken het lezen van zijn brieven zo leuk.

I know what it is to read a book where ideas appear like huge buses in a London fog […]. [p. 523]

En regelmatig, naast de bon-mots, ook gesprokkelde wijsheid.

There is no doubt that Hegel had the profoundest insight of anyone when he realised that what people want more than anything else in the world is to be recognised — whether they are individuals or nations or classes — and that all aggression derives from a wound to that particular craving. [p. 71]

Berlin was iemand die steeds openstond voor dialoog en zich steeds in het standpunt van de ander kon verplaatsen. Daar had hij soms last van, omdat hij moeilijk een hard standpunt kon innemen, steeds zag hij uitzonderingen, kwalificaties, enz. Positief was dan weer dat hij — in tegenstelling tot vele reactionaire Oxford dons — zeer openstond voor dialoog met studenten. Sinds 1968 waren er aan zowat alle universiteiten in de westerse landen studentenprotesten. In Oxford wist men er geen raad mee.
Hij heeft hierover ideeën die onze Pascal Smet ook eens mag lezen.

I am about to write to Herbert officially about senior/junior Oxford rapport: nothing about discipline: but something about listening to undergraduate criticism of curricula: and about the reasonableness of their resistance to the idea that they should be treated as recruits for technological forces: Trotsky’s labour battalions: the Left is deeply divided on this: the ideal of fully developed human beings seems vaguely classical, reactionary, Tory to some [… p. 355]

En om te besluiten nog een quote voor Vlaams Belangers en andere oogklepdragers:

A community must on no account be too monochrome: this can be a very suffocating atmosphere. [p. 247]

Ik kijk al uit naar het volgende deel.

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedin

Comments are closed.



boekenkast-1

boekenkast-2

boekenkast-3