a common reader

het boekobject: de werking van de buitenkant

· 6 April 2013 |  by Janantoon
· Published in: miscellanea · over boeken
·

jacketIk kocht pas Bertrand Russell’s History of Western Philosophy, de tweede druk uit 1947. Ik had het al in de editie van Routledge, maar eerlijk gezegd voldeed die niet. Russell’s filosofiegeschiedenis is een boek waarin ik regelmatig lees. Een boek dat je moet kunnen openleggen, dat je moet kunnen consulteren. Met de paperback van Routledge werkt dat niet.
De editie van 1947 is nog een echte gebonden editie. Als je het boek open op tafel legt, vallen de pagina’s mooi open. Ik was echter verrast door een ontdekking. Het stofomslag was gedrukt op de achterkant van een landkaart (hier van de Algerijnse provincie Constantine). Een onverwachte getuige van de naoorlogse schaarste in Engeland. Zelfs in 1947 was er nog onvoldoende papier zodat men het jacket, van wat toch wel een duur boek moet geweest zijn*, moest drukken op gerecupereerde landkaarten.

boekobject

Het boekobject, het boek als object, is steeds een adequaat instrument geweest om de inhoud tot bij de lezer te brengen. Sinds de vroegste tijden, toen men de boekrol verving door de codex, is de structuur van het boek ongewijzigd gebleven: grote bedrukte (of beschreven) vellen die samengevouwen werden tot katernen. Deze katernen werden genaaid tot een boekblok. Dat boekblok werd dan beschermd, ingebonden, met harde platten en een beweeglijke rug. Vroeger kon men ook alleen het boekblok kopen**, zodat de klant het boek naar eigen smaak kon laten inbinden, bv om een uniforme bibliotheek te maken.

Sinds het ontstaan van de paperback is hier verandering in gekomen. Een paperback bestaat uit losse vellen die samen gelijmd worden tot een boekblok, dat afgewerkt wordt met een papieren kaft. Het voornaamste voordeel voor zowel de producent als de koper is de lagere kostprijs. Penguin, het icoon van de paperback, heeft zeker bijgedragen tot een grotere verspreiding van literatuur en kennis sinds zijn ontstaan in 1935. Ik heb helemaal niets tegen een paperback: het is betaalbaar, handig en dikwijls ook leuk uitgegeven. Vooral voor boeken met een eenmalig (of beperkt) gebruik is de paperback een geschikt alternatief voor het klassieke boek.

echt gebonden?

Het echt gebonden boek is toch nog iets helemaal anders. Ik leg de nadruk: het echt gebonden boek. Waarom koop ik een gebonden boek? Omwille van de betere leesbaarheid, de duurzaamheid, de schoonheid, en ook omwille van het aloude vakmanschap. Daar wil ik wat meer voor betalen.
Dat is natuurlijk ook uitgevers niet ontgaan en daardoor zijn de laatste jaren valse hardbacks op de markt gekomen. Een valse hardback is een paperback waar men een harde kaft heeft rond geplakt. Je koopt dus een paperback, maar iets duurder. Je denkt een gebonden boek te hebben, maar je krijgt de onbuigzaamheid van een paperback. Boerenbedrog. Uitgeverij De Geus heeft daar bv een handje van weg. De term valse hardback kan je mooier maken door het bibliotheekband te noemen. Bibliotheken lieten pockets voorzien van een harde kaft om de duurzaamheid te vergroten.

Helaas werd ik pas onaangenaam verrast door Oxford University Press. Deze klasse-uitgeverij bleef toch een van de bastions van degelijk uitgegeven boeken. Welnu, ik kocht het standaard werk van filosoof Derek Parfit. Twee boekdelen met samen 1365 pagina’s (zie hier en hier).

echte en valse hardbacks Derek Parfit Volume 2 Russell History paperback gelijmd en genaaid

Bekijk even de foto’s. In de eerste foto zie je de twee volumes van On What Matters, samen 1365 pagina’s en zo’n 12 cm dik, naast de Essays van Montaigne, 1474 pagina’s in één volume.
De volgende foto toont Volume 2 van On What Matters. Als je echt wil zien hoe een genaaid en gebonden boek handig openligt, kijk dan naar Bertrand Russell’s History in foto drie. On What Matters is helaas zo’n valse hardback, en dan nog een dure. Het grotere volume is te verklaren doordat opdikkend papier gebruikt werd, om het lijmen tot boekblok makkelijker te maken. Daardoor werd het werk wel in twee volumes gepubliceerd. En ik vraag me af waarom? Om meer indruk te maken? Ware het niet beter geweest het opus magnum van Parfit in één degelijk gemaakt boek te publiceren? Een retorische vraag, vind ik.
De laatste foto toont de ‘ligtoestand’ van een paperback en een paperback met genaaide katernen.


* Het boek kostte toen 21 shilling. De vergelijkbare waarde in 2011 varieert erg naargelang de maatstaf, maar volgens Measuringworth.com bedroeg het 91 £ (labour value). Ik betaalde er nu 27 £ voor.
** Designer Ron Arad heeft voor Penguin Classics een speciale editie met boekblok gemaakt van The Idiot van Dostoyevsky.

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedin

Comments are closed.



boekenkast-1

boekenkast-2

boekenkast-3