a common reader

het boekenschrift

· 8 August 2006 |  by Janantoon
· Published in: miscellanea · over boeken  |  1 Comment
·

Toen ik in 1991 Felix Eijgenraam’s boekje kocht, had ik zelf al bijna tien jaar een boekenschrift. Ik behoorde dus tot die categorie lezers die dit kochten om te zien hoe anderen met deze vreemde (afgeleide) passie omgaan. Zijn boekje zal dan weer anderen aangezet hebben om met dit ritueel te starten. Heel onlangs nog ontdekte een vriend van mij dit boekje in mijn database en werd door de bijhorende beschrijving aangezet om ook te starten met een boekenschrift. Een Aha-Erlebnis dus.

Even voor de ‘leek’: een boekenschrift is een schrift (cahier, dagboek, grootboek, etc) waarin de lezer elk boek noteert dat hij heeft gelezen. Meestal noteert men de schrijver, de titel, de datum van uitlezen, soms het aantal bladzijden, dikwijls een waardering in een of ander puntensysteem.
Er zijn blijkbaar ongeschreven wetten die voor alle boekenschrifters gelden: een boek wordt pas ingeschreven wanneer het van kaft tot kaft werd gelezen. Tant pis voor al die boeken die halverwege ontgoocheld werden weggelegd. Spijtig ook voor de dichtbundels waarin je wel grasduint, maar die je niet van voor naar achter doorleest.

Wanneer het boek uitgelezen is, de kaft toegeslagen, komt nog een heerlijk ‘naspel’, een ritueel: je neemt het boekenschrift en schrijft — zo mogelijk met een waardevolle vulpen — de gegevens van het uitgelezen boek in. Pas dan is het boek écht gelezen. Een heerlijk moment dat door de meesten een beetje stiekem genoten wordt. Want een boekenschrift houden is een privéaangelegenheid. In iemands boekenschrift neuzen is al even erg als ongevraagd diens dagboek lezen.
Felix Eijgenraam dacht dat hij bijna alleen was met die vreemde gewoonte toen hij er een artikel over schreef in NRC Handelsblad. Groot was zijn verbazing toen hij bedolven werd onder de reacties, enerzijds van lezers die al jaren een boekenschrift hadden en óók dachten dat ze alleen waren en anderzijds van mensen die het een zeer goed idee vonden en er ook zouden aan beginnen. Pijnlijk was de reactie van een tachtigjarige man, veellezer, die biezonder veel spijt had dat hij daar nooit was opgekomen, maar hij zou er alsnog mee beginnen…

De vele reacties gaven dan aanleiding tot De Plezierfactor, Nut en genot van het boekenschrift. Het bevat het oorspronkelijke kranteartikel, een keuze uit de vele brievenschrijvers en een interview met misschien de grootste boekenschrifter aller tijden, Maarten ‘t Hart (die minstens zo’n 200 boeken per jaar leest).
Alle boekenschrifters zijn natuurlijk verwoede lezers, maar sommigen zijn ook verknochte lijstjesmakers. Een telling per jaar én een doorlopende telling van de gelezen boeken zijn courante gebruiken. Sommigen tellen ook het aantal bladzijden dat ze op een jaar lezen. Anderen willen elk jaar iets meer lezen dan het jaar voordien en indien ze merken hun doel niet te zullen halen treedt er tegen het jaareinde een “boekdiktevermindering” op.

Zo zijn er heel wat mensen die hun uitgelezen boeken een rating geven, maar één iemand berekende jaarlijks zijn plezierfactor. Hij telde het aantal bladzijden van boeken met zijn hoogste rating en vermenigvuldigde die som met de rating, enzovoort voor elke rating, en deelde die som door het totaal aantal gelezen pagina’s. De bekomen ratio gaf hem dan een indicatie van het leesplezier gedurende een bepaald jaar.
In formulevorm:

[Σ(pagina’s aan rating 4) x 4] + Σ(pagina’s aan rating 3) x 3] + [enzovoort]
Σ(alle pagina’s)

Chesterton schreef ooit: “He may be mad, but there’s method in his madness.”
Sinds ik in 1982 mijn boekenschrift startte en nú is er heel wat veranderd. Nu staat mijn boekendatabase volledig op het internet en u kan besprekingen van gelezen boeken lezen in deze weblog. Maar toch blijf ik het ritueel trouw. Nadat ik een boek uitgelezen heb, neem ik mijn beduimeld boekenschrift en schrijf er de basisgegevens in op. Ik heb nooit een puntensysteem gebruikt, maar merk dat ik een boek dat veel indruk op mij maakte zal inschrijven met mijn Mont Blanc vulpen en een ander boek eerder met de eerste de beste bic

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedin

One Comment

  1. Marius says:

    Dank, ik kende het tot mijn spijt niet, maar ga er nog eens achterheen. Het staat genoteerd in het boekenboekje. Een boekenschrift als hier bedoeld heb ik niet, hoewel ik mijn dagboeken kan raadplegen en zo weer weet wat mij interesseerde of boeide, of verveelde. Ik heb ook een Mont Blanc, maar gebruik hem te weinig en dan gaat de pen disfunctioneren, neem dan graag mijn Charles-Hilbert ballpoint of vulpotlood, daar is ook fijn mee te schrijven. Maar goed, Eijgenraam is genoteerd.



boekenkast-1

boekenkast-2

boekenkast-3