a common reader

Eduardo Chillida

· 1 August 2014 |  by Janantoon
· Published in: beeldhouwkunst · FOCUS · grafiek
· Tagged with:

Ik weet al niet meer wanneer ik gepakt raakte door Eduardo Chillida. Maar ik kende zijn werk al toen ik in 2003 het openluchtmuseum te Hernani, nabij San Sebastián, bezocht. Dit museum werd door Chillida zelf opgericht. In 2000 werd het geopend in bijzijn van koning Juan Carlos. Het is een prachtig domein van 13 ha met een zestiende-eeuwse boerderij, Zabalaga genaamd. Wie Spanje binnenrijdt langs de westelijke kant van de Pyreneeën denkt even in Zwitserland te zijn: groene en beboste bergflanken, koeien, en de typische chaletstijl.
De boerderij die Chillida vond, dateerde uit 1543 en was typisch voor de bouwstijl van de streek. Maar het was een ruïne en samen met architect Joaquín Montero maakte hij er een open expositieruimte van.

geen sant in eigen land

In 1990 voelde Chillida zich gedwongen een brief te schrijven aan het dagblad El Correo uit Bilbao. Om roddels en na-ijver de kop in te drukken gaf hij een overzicht van wat hij verdiend had aan werken voor de Baskische overheden: cero, cero, cero. Voor zijn bekende werk Peine del viento te San Sebastián rekende hij geen enkel ereloon aan. De stad moest alleen de kosten van de smederij en van het plaatsen betalen.
Je kan het ook té goed menen. Blijkbaar kon niet iedereen verkroppen dat een zoon van den lande internationale erkenning kreeg. Gratis kunstwerken aan de stad schenken verhelpt daar niet veel aan.
Zo ook het openluchtmuseum. Het was door hem gesticht en werd blijkbaar na zijn dood gefinancierd door de familie Chillida. Maar bij gebrek aan overheidssteun moesten zij het museum op 31/12/2010 sluiten. Plots vond iedereen het spijtig.
Dat kon niet. Overheden onderhandelden met de familie. Ze onderhandelen nog steeds. In 2016 zal San Sebastián culturele hoofdstad van Europa zijn. Het logo voor deze gebeurtenis is een tekening van… Eduardo Chillida.
Zullen de gestelde lichamen tegen dan een oplossing — lees: geld — vinden? Of gaat de culturele hoofdstad van start zonder hun meest bekende kunstenaar? Misschien hebben de politici het lastig met hun houding, maar zijn werk blijft de kunstliefhebber bekoren. En meer nog: de Spaanse designer en tapijtontwerpster Nani Marquina maakte verschillende tapijten met grafisch werk van Chillida. Ik vraag me dikwijls af: worden politici getraind om in een eigen bubbel te leven?

tentoonstelling

Op dit ogenblik loopt er een tentoonstelling in het Kursaal te Donostia — om ook eens de Baskische naam van San Sebastián te noemen. In de Sala kubo-kutxa wordt een selectie van zijn werken getoond, in samenwerking met zijn zoon Ignacio Chillida. Ze loopt nog tot 28 september, mocht je in de buurt zijn.
Chillida, bideak/caminosNaast een beperkt aantal sculpturen (het formaat en gewicht van zijn werken zullen een hinderpaal geweest zijn) toont men vooral grafiek en kleine werken. De tentoonstelling wordt aangevuld met een diapresentatie en een film waarin Chillida geïnterviewd werd.
Er werd een zeer mooie catalogus uitgegeven, die ik natuurlijk niet kon laten liggen. Er mocht niet gefotografeerd worden — wat ik braafjes niet deed — maar er zijn natuurlijk al foto’s te vinden op internet.

fragiel en sterk

Voor mij zijn de grafische werken de sleutel tot zijn oeuvre. Het grafisch werk loopt trouwens over in het sculpturale: het gaat van ‘klassieke’ etsen over collages naar beschilderde stenen. Collages is al een misleidend woord. Het zijn samengevoegde vellen papier, soms met uitsnijdingen en soms beschilderd met zwarte inkt, samengebonden met touwtjes. Ze hebben niet alleen een grafisch, maar ook ruimtelijk karakter. En hoewel ze frêle overkomen, tonen ze toch een sterkte die later onmiskenbaar verwerkt wordt in zijn ijzeren en betonnen structuren.


Zijn sculpturen lijken dan weer driedimensionale tekeningen. Hij tekent met grote blokken ijzer en respecteert het dwarse karakter van dat materiaal. Alles, zijn beeldhouwwerken, zijn grafiek, zijn geschreven boodschappen. In de tentoonstelling lagen enkele brieven die hij geschreven had: in zijn handschrift herken je heel zijn werk.
In zijn werk zie je tevens het respect voor de handwerker, de smid, de bouwvakker, de timmerman. Zijn hele houding lijkt een voorbeeld voor wat Richard Sennett beschreef in The Crafstman. Dat komt duidelijk tot uiting in de film die getoond werd, over het maken van een monumentaal beeld voor Japan.

Ik heb zelf al wat van zijn openbaar werk gezien en gefotografeerd: Münster, Barcelona, San Sebastián, Sevilla.


bron foto’s
— museum Chillida-Leku: El País
— foto uit tentoonstelling: El País
— collage: selecciónARTE
— andere foto’s: mezelf


Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedin

Comments are closed.



boekenkast-1

boekenkast-2

boekenkast-3