a common reader

de geneugten van het herlezen

· 31 March 2013 |  by Janantoon
· Published in: Engelse literatuur · Nederlandse literatuur
· Tagged with: · ·

boekenkastSoms heb je gewoon geen zin om iets nieuw te lezen. Ook al staan er honderden ongelezen boeken in je bibliotheek, dan nog grijp je naar een boek dat je al eens gelezen hebt. Of zelfs meerdere keren. Herlezen is een beetje zoals tv kijken.

als tv kijken

Mensen die dagelijks naar tv kijken weten ongeveer wat hen te wachten staat. Ja, ze willen graag elke dag iets nieuw zien, maar dat nieuwe is dan wel gecodificeerd, ingepakt in herkenbare genres. Er is het dagelijkse dieet van het nieuws, een quizprogramma, een reality show, een duidingsprogramma, een detective-serie, een documentaire, een film. Ook zo’n film is netjes opgedeeld in genres, dat kiest effe makkelijker. Genres zoals thriller, oorlogsfilm, horror, drama, etc.
Behalve als je een uitzonderlijke roman herleest, waardoor je een nieuw of ander inzicht kan krijgen, is herlezen gewoon beroep doen op een genoegen dat je vooraf al kent. Meestal doe ik dat in periodes van vermoeidheid, lusteloosheid, of wanneer je nood hebt aan troost, comfort.
Misschien was het door de lange, ijzige winter dat de nood aan cocoonen met een boekje zich sterk opdrong.

oude getrouwen

Eén van mijn trouwe schrijvers is CP Snow. Soms vraag ik me af waarom. Zelfs in Engeland is hij zowat vergeten, behalve dan omwille van zijn Rede Lecture The Two Cultures waarmee hij toen voor heel wat discussie zorgde. Maar zijn semi-biografische romanreeks Strangers and Brothers blijft toch een merkwaardige verwezenlijking. Uit die reeks rond Lewis Eliot herlas ik The Masters, een campus novel die zich in Cambridge afspeelt. Snow was een scherp waarnemer van mensen die verwikkeld zijn in een machtsstrijd.
CP Snow novelsHier speelt die machtsstrijd zich af in de beperkte omgeving van een college. Na het overlijden van de Master moet een nieuwe gekozen worden. Zeer snel tekenen zich twee kampen af met hun supporters, tegenstanders, overlopers, met roddel en andere onaangename verschijnselen. Vele kleine kantjes komen naar boven, soms ook edelmoedige gebaren. De roman is een prachtige beschrijving van een kleine groep mensen die aan mekaar overgeleverd zijn. En die ondanks hun verdeeldheid er het beste moeten van maken.
Politieke machtsstrijd heeft Snow ook op zeer knappe wijze beschreven in de roman Corridors of Power.
Van Snow herlas ik ook nog A coat of Varnish. Zijn laatste roman behoort niet tot de Strangers and Brothers reeks. Het is een soort misdaadroman, hoewel niet helemaal. Er wordt een oude vrouw vermoord, ogenschijnlijk zonder motief. Na een zeer uitgebreid politie-onderzoek wordt wel duidelijk wie de moordenaar is, maar er is geen duidelijk motief en geen enkel hard bewijs. Zoals zo dikwijls bij Snow is het eerder een roman waarin een doorsnede wordt gemaakt van een sociale laag en hier ook van een bepaalde wijk: Belgravia in Londen. Tegelijk is het ook een psychologische roman waarin de moordenaar, een dokter, trekjes van Raskolnikov vertoont. Snow bouwt zijn romans traag op, maar eens je in het verhaal zit, laat hij je niet meer los.

doofvonnis

David Lodge, Deaf SentenceEen knappe roman is Deaf Sentence van David Lodge. Bij mijn weten werd deze roman niet in het Nederlands vertaald, hoewel net bij ons de vele woordspelingen met death en deaf goed vertaalbaar zijn. Lodge verontschuldigd zich trouwens bij zijn vertalers.
Deaf Sentence is een bitter-grappige roman over een gepensioneerd hoogleraar die helaas lijdt aan ernstige hardhorigheid. David Lodge schrijft overigens uit eigen ervaring. Dit maakt de humor draaglijk, het is bitter lachen met de vreemde situaties waarin hardhorigheid iemand kunnen brengen. Voor de gezonde lezer geeft het inzicht in de enorme sociale handicap die dat met zich meebrengt. De roman is echt grappig en nog spannend ook.
Door het inzicht dat de roman geeft in doofheid doet hij me denken aan The Curious Incident of the Dog in the Night-Time van Mark Haddon, waarin op bijzonder knappe wijze de leefwereld van een autistische jongen geschetst wordt.

ontspanning

le-carrePuur ontspanning is Call for the Dead. John le Carré is hier op zijn best als spionageschrijver. Een korte roman, gelukkig, die sterk begint en niet meer loslaat. En geloofwaardig, wat niet altijd evident is in het genre.

Harry Mulisch, De procedureHarry Mulisch zal zich zonder twijfel omdraaien in zijn graf als hij merkt dat hij onder ‘ontspanning’ vermeld wordt. Toch is De procedure net dat. Intelligente ontspanning, dat wel. De roman is nogal ingewikkeld opgebouwd, met wel wat getallensymboliek, met uitstappen naar kabbalistische teksten over de schepping van de mens. Naar een poging om een golem te maken door Rabbi Löw om uiteindelijk uit te komen bij het DNA en de mogelijkheden om de mens te ‘hermaken’.
Maar dit alles mondt toch gewoon uit in een verhaal over de onderzoeker Werker die per toeval een gesprek opvangt waarin een moord op iemand wordt beraamd. Koortsachtig gaat hij op pad om dit te voorkomen, maar het eindigt als in het gedicht De tuinman en de dood van P.N. van Eyck.

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedin

Comments are closed.



boekenkast-1

boekenkast-2

boekenkast-3