a common reader

De geluiden van de eerste dag, volgens Anton Koolhaas

· 30 March 2010 |  by Janantoon
· Published in: Nederlandse literatuur
· Tagged with:

Alleen al de titel heeft iets poëtisch. Typisch voor Koolhaas die — voor zover ik weet — geen poëzie heeft geschreven, maar die in zijn dieren- en mensenverhalen zoveel fijnzinnigheid en inzicht aan de dag legt. Ik heb deze roman voor het eerst gelezen in 1984, toen ik wel meer Koolhaas aan het lezen was. Maar het is niet zonder reden dat ik dit boek onlangs bestelde en terug gelezen heb.

Een tijdje geleden raadde mijn vriendin me Mevrouw Verona daalt de heuvel af van Dimitri Verhulst aan. Ze vertelde me in het kort het verhaal van een oude dame die in een winter in de sneeuw de heuvel afdaalt om te gaan winkelen in het dorp, wel wetende dat ze nooit terug thuis zal geraken. Zelfdoding, op een positieve manier.
Ik was enthousiast, er rinkelde een belletje, en kocht het boek. Ik dacht dat ik het ooit al gelezen had, maar toen het boek toekwam, was ik verbaasd want het verscheen pas in 2006, terwijl dit verhaal al decennia in mijn herinneringen leek te zitten. En toen ik begon te lezen, wist ik zeker: ‘dit heb ik nog niet gelezen’.
Maar waar kwamen dan die herinneringen vandaan? Waar had ik dat verhaal al tegengekomen? Zoiets begint te knagen, hé.
Is dat geen verhaal dat bij A. den Doolaard kan passen? Misschien wel, maar in de drie romans die ik van hem heb vond ik toch geen spoor.
Van wie nog meer? Misschien Max Frisch, in zijn vertelling Der Mensch erscheint im Holozän? Daar onderneemt de oude, stilaan dement wordende Herr Geiser ook een tocht over de bergen om het naburige dal te bereiken, maar als hij de zinloosheid inziet, keert hij gewoon terug.

En toen daagde dit verhaal terug op en heb ik het boekje, dat ik zoveel jaren geleden via de bibliotheek gelezen had, maar gekocht en met plezier teruggelezen.
Een heerlijk verhaal over een kleine, nogal bekrompen leefgemeenschap, nauwelijks een dorp, eerder een gehucht. En spilfiguur daarin is de vrouw Mirabelle, die in een zelfgebouwd evenwicht leeft, als een heilige bijna, genietend van de rust, van de geluiden van de eerste dag. Maar dan gebeurt er iets, een futiliteit, dat het evenwicht grondig verstoord. Haar leven wordt overhoop gegooid en zo ook de gang van zaken in de gemeenschap.
Uit de scherven van de gebeurtenissen ontstaat een nieuw evenwicht, en Mirabelle grijpt weer aktief en slinks in in het geluk van anderen. En voor zichzelf wil ze uiteindelijk maar één ding: het bos ingaan, het bos waar ook haar ezel wou gaan sterven. En dat doet ze dan ook.
En nu weet ik nog niet zeker of dit het verhaal was dat me bijgebleven was. Maar het is een goed verhaal.

Het gaat me ook niet om te zoeken naar een basisverhaal voor eventueel plagiaat van Verhulst.
Maar hij begint zijn roman als volgt:

Ergens, in de vele verhalenbanken die her en der zijn aangelegd om uit te kunnen putten wanneer de wereld een vertelling nodig heeft, moet de fabel zijn terug te vinden die ons zegt dat men bij zijn aankomst in het rijk der doden een kenmerk moet melden, slechts één, dat het hele voorbije leven typeert.

Wel in die verhalenbanken zal ook dit verhaal te vinden zijn van iemand die een laatste reis onderneemt, wetende dat hij of zij nooit zal aankomen.

Anton Koolhaas

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedin

Comments are closed.



boekenkast-1

boekenkast-2

boekenkast-3