a common reader

Coetzee met het masker Costello

· 10 August 2013 |  by Janantoon
· Published in: Engelse literatuur · FOCUS
· Tagged with:

J.M. Coetzee, Elisabeth CostelloEen roman kan je het niet noemen, en een verhalenbundel ook niet echt. Eigenlijk is het een verzameling essays ingepakt als, of verstopt in, verhalen. Via de vermomming van de fictieve schrijfster Elisabeth Costello kan Coetzee veilig een aantal ideeën spuien.
Voordeel voor de schrijver: hij hoeft zich niet te onderwerpen aan de vereisten van een essay (degelijke opbouw, toetsbare argumenten, conclusie, schrijven naar een doel, overtuigen). Nochtans is Coetzee een volleerd essayschrijver. Ik las de laatste tijd met veel plezier in Stranger shores en Inner workings.
Maar via dit formaat kan hij op een vrijere manier ideeën opperen, ze laten tegenspreken door een andere figuur, hij kan intuïtie en poëzie gebruiken waar anders vooral de rede primeert. Hij kan afstand nemen, en zich verstoppend achter Costello meningen uitproberen, zien waar het hem brengt. Zo kan hij bijvoorbeeld ook praten over Ted Hughes (zijn gedicht The Jaguar vergeleken met Der Panther van Rilke), woorden in Costello’s mond leggend, terwijl hij anders een diepgaander en uitgebalanceerd essay zou moeten schrijven.
Ik voelde het soms ook aan als een discussie met zichzelf.

De schrijfster Elisabeth Costello is een Australische die met haar vierde roman, The House on Eccles Street, faam verworven heeft. [Tussen haakjes: vreemd toch hoe je nieuwsgierig wordt om een fictief boek te kunnen lezen. Dat gevoel had ik zeer sterk ook in Nabokov’s The Real Life of Sebastian Knight, en uiteraard bij Borges.]
Nu, ouder wordend, krijgt ze officiële erkenning, maar ze is moe geworden van al het gedoe rond die vieringen en lezingen. Toch maken we haar mee met lezingen over realisme, over humanisme, over het kwaad, maar vooral twee lange stukke over de behandeling van dieren, dierenrechten en vegetarisme.

Voor dierenactivisten een prachtig boek. En ik moet zeggen dat ik ook veel zie in zijn meningen over voeding, over de behandeling van dieren in vleesfabrieken. Zijn empathie met mensen, maar ook met dieren, deed me denken aan die andere geadopteerde Australiër, de filosoof Raimond Gaita. Die behandelt gelijkaardige thema’s in zijn The Philosopher’s Dog.

Dit boek deed me denken aan de ideeënroman The Cambridge Quintet van John L. Casti. Daarin creëert hij een anachronistisch diner met als gastheer de schrijver C.P. Snow waarin hij Ludwig Wittgenstein, Erwin Schrödinger, Alan Turing en J.B.S.Haldane laat discussiëren over artificiële intelligentie.


Gerelateerde teksten:


Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedin

Comments are closed.



boekenkast-1

boekenkast-2

boekenkast-3