a common reader

Coetzee, de vreemde

· 5 May 2013 |  by Janantoon
· Published in: Engelse literatuur
· Tagged with:

JM Coetzee, The Childhood of JesusJM Coetzee, The Childhood of Jesus
Veel romans van Coetzee zijn bevreemdend, lokken je uit je vertrouwdre omgeving en presenteren dan iets compleet anders. Dat was zeker zo in Disgrace en ook vond ik in Waiting for the Barbarians.
In zijn laatste roman doet hij niet anders. Veel houvast heb je niet als lezer. De titel schept een verwachtingspatroon, maar als die de sleutel is tot de roman, dan moet je wel ver zoeken naar de juiste deur. Ik geloof dat de titel al direct een aanzet is om de lezer op het verkeerde been te zetten en daardoor alles op losse schroeven te zetten.

Een oudere man en een vijfjarige jongen komen na een lange reis over de oceaan aan in een opvangcentrum, waar ze verblijfspapieren en een nieuwe naam krijgen. Voortaan gaat de man door het leven als Si­món en de jongen als David. Be­halve dat ze zich in het Spaans moeten behelpen, is er geen enke­le aanwijzing over waar ze zich precies bevinden. Het verleden is een vage herinnering. Zij zijn nieuwkomers, ontheemden in een vreemde omgeving. Het lijkt er echter op dat iedereen in hun nieuwe wereld een immigrant is. De ene krijgt per toeval een kasteel toegewezen, de andere een klein flatje. Het is een vreemde wereld waarin ze terechtgekomen zijn. Simón vindt maar weinig houvast en kan met zijn vage herinneringen aan een ander leven nergens terecht.

Tijdens de reis is de kleine David het spoor van zijn moeder kwijtgeraakt. Simón heeft zich over hem ontfermd, als een soort van voogd of begeleider. Dat zou al een verwijzing kunnen zijn naar Jozef, als voedstervader van Jezus. Hij zoekt een onderkomen en vindt werk, maar zijn voornaam­ste doel is om David met zijn moe­der te verenigen.

Simón ontmoet een vrouw die hem geschikt lijkt om de moeder van David te zijn en hij vraagt haar die rol op te nemen. En zij aanvaardt dat, zoals Maria de onbevlekte ontvangenis aanvaardde. Maar ze blijkt niet echt een goede moeder te zijn. En David is dan weer een zeer intelligent kind dat helemaal op zichzelf leert lezen in Don Quijote. Zijn vroegwijsheid en nogal eigenzinnig gedrag brengen David al snel in conflict met zijn leraar van zodra hij naar school moet. Er komt zelfs een rechtszaak van om de kleine David in een speciale inrichting te dwingen. Maar dit doet Simón beslissen om samen met de ‘moeder’ en David te vluchten, naar een onbekende bestemming, naar weer een ander leven.

Het lijkt wel een toneelstuk met een summier decor en enkele hoofdrolspelers en wat randfiguren. Een soort van Waiting for Godot.
Maar al die vervreemding laat Coetzee toe ook de wereld van de lezer zelf in vraag te stellen. Veel van wat wij normaal vinden, wordt op losse schroeven gezet, zonder dat je het merkt. Er worden wel wat vragen gesteld in dit boek, op slinkse wijze zou ik zeggen, over opvoeding, over liefde, seks ook, over voeding- en leefgewoontes die ons eigen zijn.
Deze mensen leven levens waar niet veel vast meer aan is, de oude referenties weggevallen, het geheugen weg?
Wat is dan het doel in het leven? Kunnen we alleen een doel hebben binnen een gekend kader (geheugen)?

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedin

Comments are closed.



boekenkast-1

boekenkast-2

boekenkast-3