|
Het Uitgelezen Kadaver
Alleen en in een ver land waarvoor ik niet koos, zonder dat ik kan feesten met de mijnen in Chili, heb ik één wens: dat Pinochet, waar hij zich ook bevindt, vanaf nu tot in der eeuwigheid omgeven is door zijn slachtoffers. Verweg en alleen voel ik me verbonden met de mijnen door dat onzichtbaar weefsel van smart dat ons sinds toen samenbindt. Wij vieren omdat het lichaam van HEM gestorven is. Dit is geen vreugde, we kunnen ons niet verheugen over de dood die we goed kennen en die HIJ en de zijnen ons zo dikwijls toedienden.
Het is geen vreugde. Het is wanhopige euforie. Een opluchting van de enorme last die sinds 33 jaar dag en nacht op ons woog. Het is geen vreugde, of toch? Het is toosten met zand tussen de tanden voor het Uitgelezen Kadaver dat heengaat, zin om flessen te openen, de straat op te gaan en mekaar te omhelzen, samen te zijn in Chili. Maar ik ben alleen en ver, zoals anderen, door zijn schuld reeds zovele jaren verspreid.
Het is geen vreugde. Want HIJ triomfeerde en was ons nog eens te slim af. Het Uitgelezen Kadaver vertrok zonder veroordeling en mét eer, en liet ons ploeteren in een zee van straffeloosheid.
Zijn aanhangers blijven ons in het gezicht slaan met herdenkingen en eerbetoon, en malen er helemaal niet om dat zelfs de presidente van Chili een belichaming is van de slachtoffers van de dictatuur. Zij weten het en met hun misprijzen en gebrek aan respect vertellen ze ons dat ze de brutale geschiedenis met plezier zouden overdoen. Zij zouden ondertussen toch al moeten begrepen hebben dat meervoudige moordenaars en bedriegers sober en in stilte begraven moeten worden.
Het Uitgelezen Kadaver is de tragische kloof die twee Chili’s verdeelt: de gemeenschap die haar moordenaars verdedigt en de gewonde gemeenschap die smeekt om waarheid en recht. De barst die ons verdeelt wordt opnieuw geopend. Het herinnert ons aan de schande dat Pinochet, het complexe netwerk met de Verenigde Staten, de CIA, Kissinger en Nixon, de geheime diensten van de Cono Sur en hun Operatie Condor, hun dictaturen en smerige oorlogen, onze prille latijnsamerikaanse democratieën nog steeds gevangen houden. Het Uitgelezen Kadaver herinnert ons aan de geur van angst en afgrijzen die ons toen verlamde.
Twee Chili’s: onze tragedie, onze Fenix, onze kloof. Ondanks rechtvaardige rechters en onvermoeibare verdedigers van de mensenrechten behoudt de justitie haar blindheid. Ondanks de zovelen die de open wonde in hun gelaat dragen, temidden van spotters en bespotten.
In Duitsland moesten er 50 jaren voorbijgaan voor men collectief de wonde van Hitler kon beginnen helen. In de Verenigde Staten slepen zich nog steeds de veteranen van de Vietnamoorlog voort, en nu die van de Irakoorlog, en de maatschappij maakt er “helden” van. In Spanje, recent na 60 jaar, begon men Franco’s doden op te graven.
Hoeveel jaren zullen deze twee Chili’s, waaraan het Uitgelezen Kadaver ons herinnert, nog nodig zijn? Hoeveel jaren nog voor rechtvaardigheid, waarheid en tederheid er zullen in slagen een brug te vlechten tussen deze kloof en onze collectieve heling?
© Isabel Lipthay en © vertaling Jan Mariën
|
|
El Cadáver Exquisito
Sola, en tierras lejanas no elegidas, sin poder festejar con los míos en Chile, tengo un deseo: que Pinochet -donde sea que esté- esté rodeado de aquí a la eternidad por sus víctimas. Lejos y sola, me siento unida con los míos por aquel tejido invisible de dolor que nos liga desde entonces.
Celebramos porque el cuerpo de EL ha muerto. No es alegría lo nuestro, no podemos alegrarnos de la muerte que bien conocemos y que EL y los suyos nos inflingieran tantas veces.
No es alegría. Es euforia desesperada. Un alivio de la carga gigantesca que ha pesado noche y día desde hace 33 años. No es alegría. ¿O si lo es? Es brindar con arena entre los dientes por el Cadáver Exquisito que se va, el deseo de abrir botellas, salir a las calles y abrazarse allá, estar juntos en Chile. Pero estoy sola y lejos, como otros, dispersos por su culpa ya tantos años…
No es alegría. Porque EL triunfó y se burló una vez más de nosotros. El Cadáver Exquisito partió sin juicio y con honores, dejándonos chapoteando en un mar de impunidad.
Sus adeptos siguen abofeteándonos con sus celebraciones y honores, pasando por alto que hasta la propia Presidenta de Chile encarna a las víctimas de la dictadura. Ellos lo saben, y con su desprecio y falta de respeto nos dicen que volverían a repetir con gusto la misma brutal historia. A estas alturas deberían haber entendido que los asesinos múltiples y estafadores deben ser enterrados decentemente y en silencio.
El Cadáver Exquisito es el abismo trágico que separa a los dos Chiles: la sociedad que defiende a sus asesinos y la sociedad herida que clama por verdad y justicia. Se reabre la grieta que nos divide. Nos recuerda la ignominia que Pinochet, la compleja red con los EEUU, la CIA, Kissinger y Nixon, los servicios secretos del Cono Sur y su “Operación Condor”, sus dictaduras y guerras sucias, aun nos mantienen atrapados en medio de nuestras incipientes democracias latinoamericanas. El Cadáver Exquisito nos recuerda el olor del miedo y el espanto que nos paralizó entonces.
Dos Chiles: nuestra tragedia, nuestro Ave Fenix, nuestro abismo. A pesar de jueces justos y defensores incansables de derechos humanos, la justicia mantiene su ceguera. A pesar de tantos que llevan la herida abierta en sus rostros, entre burladores y burlados.
En Alemania hubieron de pasar 50 años para comenzar a cerrar colectivamente la herida de Hitler. En Estados Unidos aún se arrastran los veteranos de la Guerra de Vietnam y los nuevos de la Guerra del Irak, y la sociedad los sublimiza en calidad de “heroes”. En España, recién después de 60 años, comenzaron a desenterrar los muertos de Franco.
Cuantos años mas necesitarán los dos Chiles que nos recuerda hoy el Cadáver Exquisito? ¿Cuantos años, hasta que Justicia, Verdad y Ternura logren tejer el puente entre este abismo y nuestra colectiva sanación?
© Isabel Lipthay
|
Naar aanleiding van Koppermaandag krijg ik steeds een attentie in de bus, weze het een koppermaandagprent of, zoals dit jaar Mooi Marginaal, een prachtige uitgave van de Stichting Laurens Janszoon Coster.
Isabel Lipthay is Chileense. Ze werd geboren in Santiago, maar bracht haar jeugd grotendeels in het zuiden van het land door, in de schaduw van Volcano Osorno. Zij studeerde journalistiek en zang en heeft vroeger gewerkt in de culturele sector voor TV, radio en verschillende tijdschriften. Tot zij — zoals zovelen — moest vluchten voor de represailles van het Pinochet-regime. Sinds 1983 heeft zij in Duitsland een nieuw leven opgebouwd, is er gehuwd en heeft een fijne dochter. Zij geeft les, vormt samen met haar man een muzikaal duo (te contacteren via hun website 
Gran parte de las fotografías seleccionadas para este libro, incluido la de la cubierta, tienen la virtud de que, sin dejar de ser profesionales y de referirse a asuntos públicos, irradian un halo de fotografía familiar, de representación íntima. Parecen escenas captadas a través del ojo de una cerradura, lo que constituye una singularidad sorprendente. Cierren un ojo, asómense y verán.
