Categories

De universiteit van Granada heeft met Nobelprijswinnaar José Saramago een akkoord getekend om zijn bibliotheek en een aantal documenten en manuscripten te inventariseren en op een eigen website te plaatsen.

Er zouden al een 1800 volumes gecatalogeerd zijn. Een heel werk, daar kan ik van meespreken, mijn eigen bibliotheek is nog steeds niet volledig gecatalogeerd. Voor boekenliefhebbers zal het een feest zijn om — althans virtueel — in zijn boekenkasten te kunnen snuffelen. Ik ben echt benieuwd om te zien wat hij allemaal (mogelijk) gelezen heeft.

Saramago is misschien éen van de bekendste autodidacten, hij ging slechts tot zijn twaalf jaar naar school. Daarna heeft hij echter massa’s boeken verslonden. Hij heeft ook lang als vertaler van romans gewerkt. Zijn bibliotheek kan dus niet anders dan een boeiende verzameling zijn. Afwachten maar.

Según una noticia de Radio Granada la Universidad de Granada y el escritor José Saramago han firmado el día 14 de septiembre un convenio para la catalogación de libros y digitalización de documentos de la biblioteca privada del Premio Nobel. La Universidad creará un espacio en su página web dedicado a estos volúmenes.

El rector de la Universidad de Granada por un lado, y el escritor José Saramago y Pilar del Río (ambos en la foto), como titulares de la biblioteca del Premio Nobel, por otro, han suscrito un convenio de colaboración para el asesoramiento técnico en todo el proceso de catalogación. De momento ya se han catalogado 1.800 volúmenes, y se prevé también la digitalización de documentos y manuscritos del escritor, que además tendrán su espacio en la red, a través de la web de la Universidad.

Saramago se ha mostrado muy agradecido a la Universidad, y ha comentado que sus primeros libros ocupan un lugar especial en esa biblioteca.

En esa biblioteca se encuentran libros del siglo XVII, XVIII, pero también pequeñas joyas, según su propietario, de autores desconocidos de muchas partes del mundo que entregaron en mano sus ejemplares al escritor.

Meesters van de precolumbiaanse kunst
De verzameling Dora en Paul Janssen
Tentoonstelling in de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis,
Jubelpark, Brussel
van 15/9/2006 tot 29/4/2007

Pas enkele maanden geleden bezochten we Parijs met als belangrijkste stimulans de prachtige tentoonstelling in le Petit Palais: L’art de Chavín aux Incas. Vandaag bezocht ik te Brussel de pas geopende tentoonstelling met de verzameling van Mw Janssen, weduwe van de stichter van Janssen Farmaceutica. Haar verzameling is uitzonderlijk, en aangezien ze naar alle waarschijnlijkheid door Los Angeles zal gekocht worden, is dit een unieke gelegenheid om te gaan kijken.

Met twee belangrijke precolumbiaanse tentoonstellingen binnen hetzelfde jaar, is vergelijken onvermijdelijk. Op tv zag ik hoe Mw Janssen met trots en liefde sprak over haar verzameling — een levenswerk — en inderdaad, haar collectie moet zeker niet onderdoen voor de geëxposeerde stukken in Parijs. Bovendien hebben de organisatoren ven de tentoonstelling zichzelf overtroffen: de presentatie was zéér verzorgd — veel aantrekkelijker dan in Parijs — en ze gaven ook een prachtige catalogus uit. Enige nadeel — zoals meestal bij dergelijke catalogi — is dat men een zwaar en waardevol boek uitgeeft als paperback. Onmogelijk om het te openen zonder de rug te kraken.

Zelfverzekerd, dat is wat opvalt nu ik eraan terugdenk. Een zelfverzekerd meesterschap en een grote variëteit. Het is alsof je een tentoonstelling ziet met werken van de Grieken tot aan Moore. De expressieve kracht van het masker hierboven doet niet onder voor een Romeins beeld en deze scepter doet zonder meer denken aan Moon Head van Henry Moore. De verzameling is ook gevarieerd doordat ze gans Amerika beslaat: de indianen uit het noorden, de Maya’s, de Olmeken, het Caribische gebied (Taino) en het Andes-gebied. En door de verscheidenheid aan objecten: kommen, vazen, maskers, grotere beelden, een uitgebreide collectie gouden sieraden, zelfs een fresco, textiel, etc. Er is een poncho uit de Wari-cultuur (zuidelijk kustgebied van Peru) die door zijn vorm en kleuren zo kan doorgaan voor een schilderij van Rothko.

We zullen nooit de namen van afzonderlijke kunstenaars kennen, natuurlijk, een beetje zoals de meester-steenhouwers die in onze middeleeuwen zich vermaakten met de monsterachtige waterspuwers van onze kathedralen. Het totaalbeeld is er een van uitgebouwde, volwassen culturen met uiteraard een andere beeldentaal als de onze maar ook met heel veel raakvlakken. Vooral door de menselijke figuur. Een portret van een sjamaan en een van Erasmus gelijken op mekaar door de kracht van de blik en de verschillen zijn dan eerder oppervlakkig. En wat we hier zien zijn slechts restanten, overblijfsels door toeval of doordat ze door vroegere plunderaars als niet aantrekkelijk genoeg werden bestempeld.
Ongelooflijk wat er allemaal vernietigd werd door de botsing met onze Europese cultuur. (We hoeven de Spaanse conquistadores niet met de vinger te wijzen, Nederlanders of Fransen of Vlaanderaars, ze zouden allemaal hetzelfde hebben gedaan.)
De verbijstering bij zoveel verandering en vernietiging op zeer korte tijd vinden we terug in vroege documenten, zoals het uitzonderlijke rapport van Guaman Poma de Ayala. Niet te verwonderen dat de frustraties zo diep zitten bij de Zuid-Amerikaanse indígenas. Deze verzameling zal naar alle waarschijnlijkheid uit België verdwijnen doordat de federale en de Vlaamse regering het na twee jaar ‘onderhandelen’ niet eens raken. Een stad als Los Angeles wil er een nieuw museum voor bouwen. Hoe zou een land als Bolivia of zelfs Peru ooit over de nodige middelen kunnen beschikken? Misschien een opdracht voor de Unesco, om ergens in Zuid- of Midden-Amerika een groot pan-Amerikaans museum te starten. Misschien.

Hace más de treinta años tuve un profesor en el colegio que era sacerdote. En las clases de religión solía destacar que todos somos únicos, evidentemente para aumentar la importancia del ser humano y de ahí resultando la supremacía de su Creador Todopoderoso. (Nunca nos ha dicho que también los perros son seres únicos…)
En este libro Saramago nos introduce un hombre cualquiero — un profesor de Historia en un colegio — que un día se enteró de que existe un hombre idéntico a él. No solo parecido pero idéntico en todo detalle, un hombre duplicado.
Desde este momento el profesor comienza a buscar su alter ego. Consigue encontrarle pero luego su vida se complica con una rapidez alucinante. La novela acaba de manera sorprendente.

Según parece, escribir una novela es un trabajo duro. El autor tiene sus ideas, tiene su método y escribe, escribe. El libre se desarrollo lentamente. Y escribiende y releyendo cada día, ¿cómo podría él saber de antemano que el libro será una obra maestra o un fracaso?
No es un fracaso, pero tampoco tiene el nivel de novelas como El evangelio según Jesucristo, Ensayo sobre la ceguera o Ensayo sobre la lucidez.
La novela busca un equilibrio entre meditaciones filosóficas y un relato con aspectos amorosos y policíacos. La confrontación con su duplicado obliga al profesor cuestionar lo que sea realmente un hombre.

La novela tiene todas las características del obra de Saramago. Un estilo muy personal, humor, meditaciones filosóficas y el poder de un buen cuento.

Quería terminar con un poema apropriado de Jaime Sabines.

Ando buscando a un hombre que se parezca a mí
para darle mi nombre, mi mujer y mi hijo,
mis libros y mis deudas.
Ando buscando a quién regalarle mi alma,
mi destino, mi muerte.

¡Con qué gusto lo haría,
con qué ternura me dejaría en sus manos!

Kristien Hemmerechts
Taal zonder mij

Ik kocht dit boek onlangs pas, weer zolang na de feiten.
Het is een goed, eerlijk boek. Katharsis. Een mooi beeld van Herman de Coninck.

Ik las vroeger wel eens gedichten van Herman, maar hij heeft vooral mijn dochter Nele erg aangesproken en tot poëzielezen gebracht. Zijn gedichten zijn dan ook fris, met veel nieuwe beelden en nieuwe manieren van kijken ook.

Ik wil hier graag alleen nog een gedicht aan toevoegen. Eentje van de Mexikaanse dichter Jaime Sabines — misschien kende de Coninck hem wel, qua taal en beeldspraak erg vergelijkbaar — in een vertaling van Stefaan van den Brempt.

Uit de bundel Dichter? Nee, voetganger van Uitgeverij P.

Doodgaan is eruit stappen, opzij gaan staan,
je even wegstoppen, je doodstil houden,
lucht van één oever zwemmend overslaan,
je overal in het geheim ophouden.

Doodgaan is allengs vergeten en vergaan,
naakt onderduiken in de zoele lauwte
van God, in zijn gebalde vuist voortaan
zoals een foetus groeien in de nauwte.

Doodgaan is languit liggen op te branden
tot rook boven wat kalk en een karkas,
en moeizaam aarde worden en verzanden.

Uitdoven is doodgaan, allengs alras
als stukwerker in eeuwigheid belanden,
maar eerst de geest geven aan stof en as.

In de prachtige tentoonstelling te Barcelona bewonderde ik al Henry Moore’s grafisch werk naast zijn prachtige beelden. Ik kocht er onder andere ook dit boekje, Henry Moore’s Sheep Sketchbook, en mijn vrouw zei al “koop je nu een boek met alleen maar schapen in?”
Inderdaad, met alleen maar schapen in. Prachtige schetsen, indringende portretten van deze stille en wollige medebewoners. Moore slaagt er in hen persoonlijkheid te geven en zoals in de tekening hierboven een blik die zegt “wat moet jij? wat ga je doen? wat ben jij voor iets? kom niet aan mijn lam!”.
Moore tekent deze dieren met respect. Een houding die me deed denken aan de creatureliness filosofie van Raimond Gaita in The Philosopher’s Dog.

Meer Henry Moore.

The Man Who Knew Too Much
Alan Turing and the Invention of the Computer
David Leavitt

Dit is niet echt een biografie. Leavitt is ook geen wetenschapper, laat staan een mathematicus. Hij is romanschrijver en geeft creative writing in Florida. Leavitt verwijst zelf verschillende keren naar de zeer minutieuze biografie van Andrew Hodges: Alan Turing: The Enigma. Waarom schreef hij dan dit boek?
Eerst sprak hem het martelaarschap van Turing aan, het homosexuele genie dat moet opboksen tegen Engelse intolerantie en er aan ten onder gaat. Het is inderdaad moeilijk te bevatten hoe de Engelsen tot in de jaren 60 omgingen met gross indecency between men.
Dit trok Leavitt’s aandacht en hij is zich beginnen verdiepen, ook in de moeilijke wiskundige materie waarmee Turing bezig was. Dit boek is dan ook een soort hulde of eerherstel, Turing de plaats geven in de geschiedenis van de wetenschap en computer die hij verdient.

Wat mij ook raakte was dat Turing nog tegen een andere arrogantie moest opboksen, namelijk de religieus gevoede suprematie van het menselijke (mannelijke?) brein. Dat brein/geest/ziel is reeds door God verheven boven de schepping, de natuur, de dieren (en op heel wat plaatsen nog boven de vrouw) en dan kwam Turing daar af met zijn machine die binnenkort zou kunnen gaan denken. In zekere zin is wat hij meemaakte te vergelijken met wat Darwin meemaakte, maar dan nu met interviews voor de BBC waar hij belachelijk werd gemaakt.
Het boek leest vlot en geeft appetijt om nog verder te lezen. Zelf herinnerde het me aan The Cambridge Quintet van John L. Casti en aan Simon Singh’s Code, De wedloop tussen makers en brekers van geheime codes en cijferschrift. In The Cambridge Quintet beschrijft Casti een diner in een college in Cambridge dat nooit heeft plaatsgevonden. De gastheer CP Snow had enkel vooraanstaande denkers uitgenodigd om tijdens een diner te praten over artificiële intelligentie. Casti beschrijft het mogelijke gesprek tussen Alan Turing, Ludwig Wittgenstein, Erwin Schrödinger, en J.B.S.Haldane.