Categories

Ik heb het hier al eens gehad over boekenblogs van particulier initiatief. Er bestaan echter ook zeer goede literaire blogs die gesteund worden vanuit een grote krant. Mijn favoriet is The Guardian, een zeer goede online krant met heel veel aandacht voor literatuur en voor poëzie. Vooral die aandacht voor poëzie is opmerkelijk. Elke week wordt de poem of the week voorgesteld. De presentatie en inleiding van The Red Wheelbarrow van William Carlos Williams deed me een selectie van zijn poëzie kopen. Die blog lokt ook steeds heel wat reactie uit van Britse lezers, teken dat poëzie en literatuur er echt wel leven.
Bovendien organiseert The Guardian elke maand een online poetry workshop: men nodigt een dichter uit om een opdracht te geven en daarna stromen de gedichten binnen en na een maand publiceert die dichter dan een selectie met commentaar. Ik ken geen enkele andere krant die zoiets tot stand brengt.

Een ander knap voorbeeld is de blog la république des livres van de Franse schrijver Pierre Assouline (Les invités), gehost door de kwaliteitskrant Le Monde. Pierre Assouline schrijft zeer goed en schroomt zich niet om een duidelijk standpunt in te nemen. Ik vind het prettig om zijn Frans te lezen en vooral om via deze blog een inkijkje te hebben op de Franse literaire actualiteit. Ik heb al verschillende boeken gekocht gestimuleerd door één van zijn teksten.

In het Nederlandse taalgebied is de boekenbijlage van NRC Handelsblad zeer goed. Zij brengen nieuwsjes, geven recensies, er is een online leesclub, etc. Heel knap is de pagina Zie de schrijvers werken waar je van verschillende schrijvers een kijkje kan nemen in hun werkruimte.
Die werkruimte is zo gefotografeerd dat je de ruimte volledig kan bekijken: met de muis kan je de foto 360 graden ronddraaien. Hier zie je de werkkamer van Harry Mulisch.

The Wolf

Joseph Smith

This is a lovely book. Smith tells the story of a wolf desperately hunting for food in a severe winter. It is told, lived, by the wolf itself and I think it is marvelous how Smith shows the way the fox ‘communicates’ with his environment.
The opening scene, a hunt on a buffalo, is breathtaking. The way the buffalo and the wolf measure each other, try to read the ‘film’ of thoughts in each other’s eyes, and then the hunt itself.
We follow the wolf in his endeavours and misfortunes. Driven by hunger he leaves the wood and tries to steal a sheep and encounters man…
This is storytelling of the highest order.

The story not only reminded me some of the animal stories in Kipling’s The Jungle Book, but also Raimond Gaita’s philosophy about creatureliness in The Philosopher’s Dog.

Found on Laura McKenna’s blog:

Everybody knows that if you want to have a successful blog, you should be very consistent and have one unifying theme. You should be disciplined and stick to one topic.

And perhaps stick to one language?
I think I can subscribe to the above statement (although Laura McKenna does not follow it either). And to a certain extent I do focus on one main theme: my books and my reading. And even though my reading is rather diffuse, it may be considered as one theme.

But I try to make a blog in three languages: Dutch, English and Spanish. And what makes it more difficult still for those readers that would like to follow the blog: not all texts are translated in the three languages. I read books in Dutch, English, Spanish, French and German. If at all possible, I like to read an author in the original language. I can’t read Saramago in Portuguese, unfortunately, but I read him the Spanish translations of his wife Pilar del Río. I cannot read Alessandro Baricco in Italian, I try French instead.

It would be easier to make this website only in Dutch (my mother tongue) or in English (the web language). But I receive visits from 154 different countries all over the world. Many from the US and many from Spanish speaking countries.
So, when I’ve read a book in Spanish I’ll write about it in Spanish. The same for English and Dutch. For German my active knowledge is too small to write in a comfortable way, and I’m too lazy to write in French (because the French insisted in creating a very difficult grammatical system).

But why do I think it necessary to use several languages?
A few days ago I heard an interview via The Guardian’s podcast on literature: “Aleksandar Hemon and Anthea Bell discuss European literature and translation and we look at some surprises in a chart that lists the bestselling authors across the continent.”
One thing struck me in the interview: the assertion that the available literature in English — at least in Great Britain — only contains four per cent of translated literature!
Four per cent, can you imagine? I don’t know about the situation in the US, but I have an inkling that it is pretty much the same.

I can’t be sure, but I think — estimating the segmentation of books in our bookshops — that the proportion in the Dutch language is something like 70 or 80 per cent translated literature to native literature. So, Cees Nooteboom does not only have to ‘compete’ with for instance Harry Mulisch, but also with Houellebecq and Saramago and Günter Grass, etc, etc.

I think that readers in the UK are the poorer for it. For if this is the situation now — with all the possibilities of communication — it must have been the situation for ages. I pity the English reader, but also their authors. Authors do not write in a vacuum. They read as well, they read their colleagues, their predecessors. But if all this reading is done within one framework, even though it is the framework of a major language, this will in the end result in a narrow view. Something like massive navel-gazing.
In this context it does not seem amazing that people in the UK are reluctant to anything European, from the continent. They just don’t know us.

If this is the case for translations what will it be for reading in other languages, let alone speaking other languages? This is a huge defficiency. I think it is enriching not only to read in several languages, to discover other cultures (even in translation), but also and even more so to be able to speak several languages. And not having to rely on the odd waiter that speaks English or the paid guide.
People in smaller languages, the Dutch, the Basque, the Frisian, the Luxembourg, have by necessity to study one or more languages. It’s an extra burden on education, but it opens worlds, it opens corridors to other ways of thinking.

So, I’ll stick to my method. I know I make mistakes, I write errors in English and in Spanish, but I also know that I am doing better than the overwhelming majority of English and Spanish educated people.

Anyway, for those who can’t help but know one language I added the possibility to filter on their language and even to get RSS feeds in their language (as you can see in the sidebar).

Enjoy your stay.

Dit is een eerlijk boek. Zoals ik ook Taal zonder mij van Kristien Hemmerechts een eerlijk boek vond.
Anna Enquist doet verslag van de verwerking van de dood van haar dochter, nee, meer, het boek is een actief onderdeel van die verwerking.
Zij pendelt tussen de piano, waar zij zich voorneemt om de Goldbergvariaties van Bach terug in te studeren en de tafel, waar zij herinneringen opschrijft. Afgezonderd en geconcentreerd. Betrokken en hoogst geëmotioneerd, maar niet sentimenteel. Het boek volgt de variaties: een aria om te starten, dan de 30 variaties en om te sluiten de aria da capo. Elke variant roept bepaalde herinneringen op, soms speelse, soms zorgwekkende. Door het geheel krijgt de bedeesde lezer een beeld van de dochter, en vooral een beeld van de uitzonderlijke relatie tussen de moeder en de dochter.
Tegelijk vertelt Anna Enquist heel zinnige dingen over de muziek. Ik ben een muziekliefhebber, geen deskundige. Door haar meedenken met de muziek, het inleven met Bach, wou ik bij elk hoofdstuk de betreffende aria ook afspelen. Zo ontdekte ik dat mijn favoriete CD met de versie van Glenn Gould volledig grijsgedraaid was. Ik heb ze dan maar opnieuw gekocht en zo mijn kleine verzameling Goldberg-opnames uitgebreid.
Het is een rijk boek. Het raakt snaren aan uit ieders leven: iemand verliezen, de relatie met een kind, het loslaten van een kind.

Op de Gentse boekenmarkt kocht ik — tegen een prijsje — drie boeken uit de reeks ‘Grand Prix des meilleurs romans du demi-siècle’.
Het is een reeks die door de Franse uitgever André Sauret in 1951 werd uitgegeven. Ik kocht de drie boeken die de verkleumde boekverkoper aanbood. Was zijn dag goed, en de mijne ook.
Ik kocht La Nausée van Jean-Paul Sartre, Les Faux Monnayeurs van André Gide en La Condition Humaine van André Malraux.
Het zijn heerlijke boeken, in de Franse stijl. Van elk boek werden 3000 exemplaren gedrukt op velijn Arches en ingebonden zonder de vellen te snijden. Elk van de gekochte boeken draagt het nummer 775, wat aangeeft dat ze door iemand destijds in reeks gekocht werden. De vorige eigenaar heeft La Condition Humaine niet gelezen, want de pagina’s zijn nog niet losgesneden.
Elk van de boeken bevat een originele ets of lithografie en het is leuk dat in de boeken vermeld staat: ‘compositions détruites & pierre éffacée’.

Het is ook fijn dat de uitgever heel wat informatie geeft over lettertype, papier en medewerkers. Tot zelfs de naam van de drukkers. Zo zijn de litho’s gedrukt door les frères Mourlot. De studios Mourlot zijn vermaard doordat er zeer bekende kunstenaars als Picasso, Chagall, Miró en zovele anderen gewerkt hebben. Vreemd is dat wel de Engelstalige Wikipedia een artikel over de drukkerij heeft, maar niet de Franstalige. Evenmin vind je informatie over de uitgever André Sauret, die toch een boeiend figuur moet geweest zijn.
In alle geval is het een mooie aanwinst voor mijn bibliotheek.

In 2005 Jean-Pierre Rondas interviewed the Portuguese author José Saramago for Klara, the Flemish classical radio. Saramago spoke in a very clear French. The other day I listened to the tape again and at a given moment he said: “Il faut finir avec l’utopie!”. This means something like: we have to stop (using/believing in) utopias.
And he explained this further: believing in or fabricating utopias is postponing what we should be doing now, is accepting the status quo. At that moment he was writing his political novel Seeing (which I have in the Spanish translation Ensayo sobre la lucidez).
Of course, Lenin thought the same thing. Religion was for him a utopia and as such something that prevented people to live their life here and now. While reading this book however, I couldn’t stop feeling that someone like Trotsky — and many others as well — was fabricating his own utopia. And perhaps this was the main difference between Trotsky and his nemesis Stalin: the one was a theorist, a dreamer in a way, but with an analytical mind, the other a ruthless politician.
This superbly written book tells the story of Trotsky’s exile, mainly in Mexico. Because Mr Patenaude regularly deviates into earlier periods of Trotsky’s life, this might almost be called a biography.
The main theme of Trotsky’s last years is the ill-fated battle with Stalin. Trotsky uses words, his only weapon. He writes books, pamphlets, political analyses. Stalin uses espionage, violence, political and diplomatic pressure to hunt down all members of Trotsky’s family and in the end he orders the assassination of Leon Trotsky himself.
It is an uneven battle, of course. A battle fought between opposing groups that both are just as blind.
One petty example of this: Trotsky used to be portrayed as a fascist (with the swastika, while he was a Jew!) in the American and Mexican communist press. But after the treaty between Stalin and Hitler (the Molotov–Ribbentrop Pact of 1939) the communist press had to drop the swastika.
It is a very good book. Mr Patenaude describes Trotsky as a highly intelligent man, a hard worker, a fighter, but also as a very difficult man, very demanding for his collaborators, his guards, etc. We follow the changing relationship with Diego Rivera and Frida Kahlo and he describes the many attempts to assassinate Trotsky.

A fine piece of history writing that surpasses the biographical because it also portrays an entire period.

Stel, liefste, jij en ik leefden in liefde samen.
Het gras moet nog gekort, de bloemen ververst.
Hoe vind jij dit boek? mag de radio zachter?

Stel, wij leefden in het zacht genot van alledag.
En dikwijls, bij mekaar nestelend, fluisteren
wij de koosnaampjes die van ons zijn, en lachen.

Dan zou het kunnen, liefste, dat voortdurende
nabijheid onze liefde vermoeit en vertroebelt.
Wat is er? Niets, maar een wenkbrauw fronst.

Gewone woorden krijgen een scherpe kant.
Waarom laat je dat daar slingeren? Zet die radio af.
Dit willen we niet, vermoeidheid krijgt de schuld.

Ik plaatste dan in elke kamer telefoon,
en zou dan zogezegd weggaan, gaan schaken,
maar belde je op, van kamer naar kamer.

Dan hoorden we plots terug warmte in de stem
en de behoefte om lang en intiem te praten,
een laatavondgesprek, een te ontginnen taal.

© Jan Mariën

Vorig jaar in oktober bezocht ik samen met mijn vriendin de boekenbeurs Het Andere Boek in Antwerpen. Je weet hoe dat gaat: ik snuffel wat hier, zij snuffelt wat daar. Maar zij was ook nog naar een lezing geweest en daardoor had ik alle stands al wat langer kunnen doorzoeken. Ik hing dus wat rond terwijl zij boeken inkeek en plots viel mij een grote poster of affiche op. Met daarop een gedicht van Leonard Nolens.
Ik had van Nolens alleen Een fractie van een kus, gekregen van iemand die me dierbaar was en die het bundeltje waarschijnlijk alleen gekocht had omdat het woordje ‘kus’ er in voorkwam. Maar ik kende Nolens nog niet echt als dichter, was nog niet gepakt door zijn poëzie. Toen ik dan in Het Andere Boek dat gedicht rustig las, was ik wel onder de indruk. Het was een zeer goed gedicht. Op de poster stond dat het gedicht uit de bundel Hart tegen hart kwam. Ik nam me voor deze bundel te kopen en ik dacht dat ik dan dit gedicht wel zou terugvinden.

Maar toen ik later via internet het boek wou kopen (bv via De Groene Waterman), merkte ik al gauw dat het niet meer vrij in de handel te verkrijgen was. Dan maar Abebooks proberen, daar vind je alles. Toch vond ik ook daar slechts enkele exemplaren en ik kocht — natuurlijk — een mooi ingebonden uitgave.
En dan kwam het via de post, altijd een heerlijk moment: Hart tegen hart, Gedichten 1975-1990. Het verraste me dat het een verzamelbundel was en ik begon wat te grasduinen op zoek naar het bewuste gedicht, waarvan ik ondertussen echt alleen nog een sfeer kon herinneren. Ik dacht dat ik het wel zou herkennen.
Maar dat was niet zo. En dan heb ik het boek ongeveer van voor naar achter gelezen en ik kwam onder de indruk van de sterke poëzie van Nolens, het gedicht vond ik echter niet.

Dat gedicht begon een beetje te spoken. Ik had het gelezen en het kwam uit deze bundel. Tot ik ergens ontdekte dat er een tweede bundel Hart tegen hart bestond, met gedichten van 1975 tot 1996. En nu vond ik slechts één exemplaar en dat was dan nog in de Verenigde Staten. Ik heb het dan maar besteld en het was ruim een maand onderweg. Toen het toekwam was de vreugde groot. Ik moest alleen maar in de laatste jaren zoeken, de gedichten tot 1990 had ik al allemaal doorzocht. En ja, ik vond het.

Vermoeidheid

Als wij, de grote mensen, moe zijn
Van het praten met elkaar,
Als wij moe zijn van het slapen
Met elkaar, het wandelen
En handeldrijven met elkaar,
Het tafelen en oorlog voeren

Met elkaar, als wij moe zijn
Van elkaar, van het elkaren
Van elkaar, dan zetten wij de kat
Op onze schouder, gaan de tuin in
En zoeken de kinderstemmen achter
De hoge hagen en in de boomhut.

En zwijgend leggen wij onze vermoeidheid
In het gras, en de jaren die zwaar
En donker sliepen in de zoom
Van onze jas ontbloten zich daarboven
In een jongenskeel en dansen op
En neer in een vochtige meisjesmond.

Als wij, de grote mensen, moe zijn
Van het praten,
Van het praten,
Van het praten met elkaar,
Gaan wij de tuin in en verzwijgen ons
In de kat, in het gras, in het kind.

Leonard Nolens